در جنوب سنقر بر سر راه همدان به كرمانشاهان مركز آن صحنه است و ده بيستون در اين قسمت واقع است و جمعى از اعلام دانشمندان از آن قصبهاند ، از جمله : ابو محمّد عبد اللّه بن مسلم بن قتيبه دينورى مشهور به ابن قتيبه و در قتيبه بيايد . و از جمله : ابو حنيفه احمد بن داود بن وتند دينورى در طبقهء نحويان و لغويان و مهندسان و منجّمان و حاسبان و شاگرد ابن سكيت و متوفّى 290 و صاحب كتاب الباه و كتاب ما يلحن فيه العامة و كتاب الفصاحه و كتاب الانواء و كتاب حساب الدور و كتاب البحث فى حساب الهند و كتاب الجبر و المقابله و كتاب البلدان و كتاب النبات و كتاب الرد على لغزة الاصفهانى و كتاب الجمع و التفريق و كتاب الاخبار الطوال و كتاب الوصايا و كتاب اصلاح المنطق و كتاب القبلة و الزوال و كتاب الكسوف و غير اينها . ابو حنيفهء دينورى از نوادر ايّام بود و ابو حيّان توحيدى در كتاب تقريظ الجاحظ نوشت كه : « من برآنم كه اگر جنّ و انس بر ستايش سه تن اتّفاق كنند تا گيتى ، گيتى است از مقدار استحقاقى كه دارند برنيايند ، اوّل : ابو عثمان عمرو بن بحر جاحظ . دوّم : ابو حنيفهء دينورى و سوّم : ابو زيد احمد بن سهل بلخى . و از جمله :
ابو على احمد بن جعفر دينورى پدرزن ثعلب در شمار اعلام نحويان و صاحب كتاب المهذّب در نحو و كتاب اصلاح المنطق . وى از دينور به بصره رفت و از مازنى كتاب سيبويه را فراگرفت و آنگاه به بغداد رفت و از مبرّد استفادت كرد و ازآنپس به مصر رفت و در سال 289 درگذشت . و از جمله :
ابو عبد اللّه حسين بن هبة اللّه دينورى معروف به جليس نحوى و در جليس گذشت .
ديوانجى :
منسوب است به ديوانجه از قراى هرات و ابو عبد اللّه رحمة اللّه بن عبد الرحمن بن موفّق ابن ابى الفضل ديوانجى در شمار محدّثان و متوفّى 505 بدان منسوب است و بعضى ديوقانى آن را ضبط كردهاند و اين تعريب ناپسند آن است .
ديوانى :
با كسر اوّل منسوب است به ديوان و معنى آن را سپس آرم و آن لقب مجد الدّين محمّد بن ناصر بن محمّد است كه شيخ منتجب الدّين او را در شمار فضلاى بنام آورده است و نيز لقب حمدان ديوانى است كه در طريق شيخ صدوق افتاده است و بايد دانست كه ديوان با همين شكل در زبان فارسى و عربى هر دو به كار رفته و معرّب است و ريشهء آن در فارسى دانسته نشد كه چيست و اين چند معنى را دهد :
1 - دفترى كه در آن لشكريان و عطاياى مردم در آن نوشته شود .
2 - جايى كه صحيفهها و نامهها انباشته شود .
3 - كتابى كه در آن اشعار و رسائل ثبت گردد .
4 - مكانى كه در آن به دعاوى اشخاص رسيدگى شود و از همين معنى عدالتخانه و دربار شاهى مأخوذ هستند و ديوانى كسى است كه با يكى از آن موارد معنى پيوند رساند .
ديورى :
منسوب است به ديور بر وزن بىسر از قراى بيهق و ابو على احمد بن حمدويه بن مسلم بيهقى ديورى در شمار اعلام محدّثان كه با اسحاق ابن راهويه در طلب حديث رحلتها كرد و در سال 289 درگذشت بدان منسوب است .