ديلمى :
منسوب است به طايفهء ديلم كه در ديلمان زيستند و از اين طايفه و يا منسوب به آن طايفه است ابو محمّد حسن بن ابى الحسن محمّد ديلمى از اعلام علما و محدّثان و صاحب كتاب ارشاد القلوب در حكم و مواعظ و در وصف اين كتاب سيّد على خان گفته است :
إذا ضلت قلوب عن هداها * فلم تدر العقاب من الثواب
فارشدها جزاك اللّه خيرا * بارشاد القلوب الى الصواب
نيز كتاب غرر الاخبار و درر الآثار و كتاب اعلام الدّين فى صفات المؤمنين و از نظم اوست :
صبرت و لم اطلع هواى على صبرى * و اخفيت ما بى منك من موضع الصبر
مخافة ان يشكو ضميرى صبابتى * إلى دمعتى سرا فتجرى و لا ادرى
و در عصر شهيد اوّل زيسته است . نيز ابو شجاع شيرويه بن شهردار ديلمى در طبقهء حفّاظ حديث و صاحب كتاب الفردوس و تاريخ همدان و كتابى در حكايات و منامات و متوفّى 509 . نيز ابو يعلى سلّار بن عبد العزيز ديلمى و در سلّار بيايد .
ديماسى :
منسوب است به ديماس بر وزن بيدار و آن نام موضع مرتفعى است در وسط شهر عسقلان كنار مسجد جامع و ابو الحسن محمّد بن عمر بن عبد العزيز ديماسى در شمار محدّثان بدان منسوب است .
ديمرتى :
منسوب است به ديمرت بر وزن بىدرد و آن از قراى اصفهان است و صاحب بن عبّاد وزير ، در اشتياق به آن گفته است :
يا اصفهان سقيت الغيث من بلد * فانت مجمع اوطارى و اوطانى
ذكرت ديمرت اذ طال الثواء بها * و اين ديمرت من اكناف خرجان
و ابو محمّد قاسم بن محمّد ديمرتى اصفهانى در شمار اديبان و صاحب كتاب تقويم الالسنة و كتاب العارض فى الكامل و كتاب تفسير الحماسة و كتاب غريب الحديث و كتاب الإبانة بدان منسوب است .
ديمسى :
منسوب است به ديمس بر وزن بىكس از قراى بخارا و ابو طاهر محمّد بن يعقوب ديمسى بخارى در شمار اعلام محدّثان و متوفّى 430 بدان منسوب است .
دينار :
بر وزن بيدار به معنى زر مسكوك از اعلام است و ابن دينار همدانى در شمار فقيهان شافعى است و صاحب كتاب الشروط . ابن نديم در فهرست گفته كه كتاب الشروط كتاب بزرگى است و نزديك هزار ورق و در نهايت خوبى . « 1 »
دينارى :
منسوب است به دينار نياى ابو الحسن علىّ بن محمّد بن حسن دينارى در شمار اديبان و متوفّى 463 و پدرش ابو الفتح محمّد بن حسن دينارى نيز در شمار اديبان و محدّثان و متوفّى 453 . نيز دينار نام محلّتى بوده است در رى و حسين بن علىّ دينارى رازى در شمار محدّثان بدان منسوب است .
دينورى :
منسوب است به دينور بر وزن نيشتر و عربان آن را با فتح نون خوانند و آن قصبهاى است
هامش
( 1 ) - و نيز ابو صفيّه دينار پدر ابو حمزهء ثمالى از اصحاب امير المؤمنين على عليه السّلام بوده است ( لغتنامه / دهخدا : 25 / 578 ) .