دستوايى :
با فتح و سكون منسوب است به دستوا و آن نام قريهاى است در اهواز و از اين قريه است ابو اسحاق ابراهيم بن سعيد بن حسن دستوايى در شمار محدّثان و نيز نام قريهاى است در فارس و امّا ابو بكر هشام بن ابى عبد اللّه دستوايى بصرى بكرى در شمار محدّثان و از راويان قتاده و متوفّى 152 به هيچيك از آن دو قريه منسوب نيست بلكه ازآنروى كه جامههاى دستوايى فروخته او را دستوايى گفتهاند و دستوايى در مورد او لقب است و نشانپيشه نه نسبت .
دسكرى :
منسوب است به دسكره بر وزن چنبره نام چندين موضع است ، از جمله : نام قريهاى است در غربى بغداد و ابو منصور منصور بن احمد ابن حسين بن منصور دسكرى در شمار سروران قوم بدان منسوب است . و از جمله : نام قريهاى است در خوزستان و ابو العبّاس احمد بن بكر بن عبد اللّه دسكرى كه ابو بكر خطيب از او روايت كرد و در سال 431 درگذشت بدان منسوب است .
دشتكى :
منسوب است به دشتك بر وزن طشتك و آن نام محلّتى است در شيراز و جمعى از اعاظم از آن محلّت برخاستند ، از جمله : صدر الدّين ابو المعالى محمّد بن ابراهيم شرف الملة ابن محمّد صدر الدّين دشتكى شيرازى معروف به صدر كبير از مشاهير حكماء و فلاسفه و معاصر با مولى جلال الدّين دوانى و صاحب حواشى بر شرح تجريد و بر شرح مطالع و بر شرح شمسيّه و بر تفسير كشّاف و بر مختصر الاصول ابن حاجب و غير اينها . و از جمله آثارش بناى مدرسهء منصوريّه است در شيراز و در سال 903 به دست تركمانان بايندريّه به قتل رسيد . و از جمله : فرزندش امير غياث الدّين منصور بن محمّد در شمار حكماى بارعان و فلاسفه و محقّقان . وى به فرمان شاه اسماعيل صفوى رصدخانهء مراغه را ( كه ويران شده بود ) آباد كرد و در زمان سلطنت شاهطهماسب چندى منصب صدارت يافت امّا اين منصب بر او چندان نپاييد و از كار بر كنار گرديد و منشأ آن هم مباحثتى بود كه ميان او و محقّق كركى در مجلس شاهطهماسب درگرفت و سخن از راه صواب بگرديد و به جاى بد كشيد و ازآنپس به شيراز برگشت و در آنجا بزيست تا سال 948 درگذشت و از اوست : كتاب المحاكمات كه ميان حواشى صدر الدّين والدش و حواشى جلال الدّين دوانى بر شرح تجريد محاكمه كرده است و كتاب المحاكمات نيز ميان آن دو دانشمند در حواشى بر مطالع و كتاب هياكل النور و كتاب تعديل الميزان در منطق و كتاب اللوامع و المعارج در هيئت و كتاب التجريد در حكمت و كتاب معالم الشفاء در طبّ و كتاب خلاصة التلخيص در معانى و بيان و حواشى بر الهيّات شفا و بر تفسير كشاف و بر اشارات و بر تجريد و غير اينها . و از جمله : اصيل الدّين ابو المفاخر عبد اللّه ابن عبد الرحمن بن عبد اللطيف حسينى دشتكى شيرازى از خاندان معروف شيراز كه به هرات رفت و در آنجا بزيست و به هروى نيز شهره گرديد و صاحب كتاب المجتنى فى سيرة المصطفى و كتاب درج الدرر و درج الغرر فى ميلاد سيد البشر و كتاب عمدة الحض در ادعيه . و او راست كتاب معراج الاعمال در ادعيه و دو كتاب مقصد الاقبال السلطانيّة و مرصد الاعمال الخاقانيّة در مزارات هرات .
اصيل الدّين در شمار محدّثان و واعظان است و هفتهاى يكبار در مدرسهء گوهرشاد هرات مردم را وعظ كرد و اندرز داد و در سال 883 درگذشت . و از جمله :
سيّد جمال الدّين عطاء اللّه بن فضل اللّه حسينى دشتكى شيرازى از شاگردان اصيل الدّين كه چندى در