و كتاب الاتّفاق و الاختلاف لمالك بن انس و اصحابه و غير اينها و متوفّى در حدود 330 . و ابو عبد اللّه محمّد بن عبد اللّه بن ثعلبة بن زيد خشنى قرطبى در شمار شاعران و اديبان و محدّثان و متوفّى 286 و غير اينان از اعلام به دو منسوبند . « 1 »
خشوعى :
با ضمّ اوّل و دوّم منسوب است به خشوع به معنى فروتنى و خشوعى كسى را گويند كه به معنى خشوع پيوند رساند و آن لقب ابو طاهر بركات بن ابراهيم خشوعى است . و در فرشى بيايد و او را خشوعى ازآنروى گفتند كه در هنگام نماز خاشع بود و هم در محراب از دنيا رفت و دودمان او را خشوعيّين گويند .
خشينى :
با ضمّ اوّل و فتح دوّم منسوب است به خشين بن نمر پدر تيرهاى از قبيلهء قضاعه و جرهم خشينى صحابى به دو منسوب است . و نيز در نسبت خشنى آيد با حذف « يا » از آن ، چنانچه گذشت و جمعى از تابعان و محدّثان به دو نسبت رسانند .
خصّاف :
با فتح و تشديد به معنى نعلدوز و نيز كسى كه بسيار دروغ گويد و آن لقب ابو بكر
احمد بن عمر بن مهير شيبانى است در شمار علماى حنفى و صاحب كتاب الخراج و اين كتاب را براى المهتدى باللّه خليفهء عبّاسى نوشت و در سال 261 درگذشت .
خصيب :
بر وزن امير به معنى زمين پرگياه .
نيز مردى كه خيرش بسيار باشد . از اعلام است و نام نياى احمد بن اسماعيل بن ابراهيم بن خصيب انبارى است معروف به ابن خصيب ، در شمار اديبان و شاعران و كاتبان و خود كاتب عبيد اللّه بن عبد اللّه بن طاهر بود و با ابن معتزّ پيوند نامهنگارى داشت و نامههاى شگفت وى را فرستاد و شگفت جوابهاى نامهها از او دريافت كرد و هم ديوان رسائل پرداخت .
نيز كتاب الطبيخ و كتاب طبقات الكتاب و كتاب اسماء المجموع المنقول من الرقاع ( و اين كتاب شامل موضوعهايى است كه از دانشمندان شنيده و يا از ايشان ديده است ) و كتاب صفة النفس و كتاب رسائل كه به دوستان و برادران خود نوشته است سال وفاتش به نظر نرسيد .
خصّى :
با ضمّ اوّل و كسر صاد مشدّد منسوب است به خصا . نيز با صاد مشدّد و آن از قراى دجيل است و ابو الحسن علىّ بن محمّد خصّى در شمار مقرئان و متوفّى 618 بدان منسوب است .
خضراوى :
با فتح و سكون منسوب است به جزيرهء خضراى اندلس و ابو عبد اللّه محمّد بن يحيى ابن هشام خضراوى اندلسى خزرجى انصارى از پيشوايان ادب و استاد شلوبين و صاحب كتاب فصل المقال فى ابنية الافعال و كتاب المسائل النخب و كتاب الافصاح بفوائد الايضاح و كتاب الاقتراح فى تلخيص الايضاح و كتاب غرر الاصباح فى شرح
هامش
( 1 ) - محمّد بن عبد السلام القرطبى الخشنى مكنّى به ابو الحسن از بزرگان علم لغت و حفّاظ حديث بود و از قرطبه به مشرق رفت و بيست و پنج سال به طلب حديث پرداخت ( الأعلام / زركلى : 6 / 205 ) .
و نيز مصعب بن محمّد ( ابو بكر ) بن مسعود خشنى جيانى اندلسى مكنّى به ابو ذر در شمار قضات بود و در حديث و سير ، بصيرت داشت شعر نيز مىگفت . در زمان منصور در جيان منصب قضا را به عهده گرفت و از اوست : كتاب شرح غريب السيرة النبويّة و كتاب شرح الايضاح و كتاب شرح الجمل ( الأعلام / زركلى : 7 / 249 ) .