در 93 سالگى در بصره سال 214 درگذشت . « 1 »
و از جمله : عبد الوهاب بن ابراهيم بن عبد الوهاب خزرجى زنجانى در شمار اديبان و نحويان و صرفيان و صاحب كتاب الهادى و شرح آن و از پرداختن آن سال 654 فراغت يافت و جاربردى از شرح كتاب الهادى در شرح شافيه فراوان نقل كرده است .
و نيز كتاب التصريف و چند كتاب ديگر در عروض و قافيه . و از جمله : موفّق الدّين ابو العبّاس احمد بن قاسم بن خليفهء خزرجى شافعى معروف به ابن ابى اصيبعه « 2 » در طبقهء منجّمان و رياضىدانان و طبيبان و اديبان و صاحب كتاب عيون الانباء فى طبقات الاطبّاء و كتاب اصابة المنجّمين و كتاب حكايات الاطبّاء فى علاجات الادواء و كتاب معالم الامم فى اخبار ذوى الحكم و كتاب الادوية المركّبة . ابن ابى اصيبعه بيشتر در مصر زيست و چندى در بيمارستان قاهره به كار معالجت بيماران پرداخت و در سال 668 درگذشت . « 3 »
خزعل :
بر وزن جعفر به معنى كفتار از اعلام است و نام ابو محمّد خزعل بن عسكر بن خليل شيبانى است در شمار اديبان و نحويان و بر نظم شعر نيز توانا بود و حافظ عطّار گفت : « از نظمش خواندن خواستم به بداهت اين بيت را خواند :
يقولون انشدنا من الشعر قطعة * فقلت أ مثلى ينشد السادة الشعراء
و من كان مثلى فى الحضيض محلّه * أ ينشد شعرا من علا قدره الشعرى » .
و در سال 623 درگذشت .
خزيمه :
بر وزن جهينه از اعلام است و نام خزيمة بن ثابت اوسى صحابى و در ذو الشهادتين بيايد . و ابن خزيمه كنيت مشهور ابو بكر محمّد بن اسحاق بن خزيمهء سلمى نيشابورى است در طبقهء حفّاظ حديث و صاحب مصنفات بسيار و متولّد 223 . ابن خزيمه از اسحاق بن راهويه حديث كرد و مشايخ بسيارى را بديد و رياست و امامت خراسان به دو منتهى گرديد . « 4 »
خسروجردى :
منسوب است به خسروجرد از قراى بيهق نيشابور و ابو بكر احمد بن حسين بن علىّ خسروجردى بيهقى شافعى صاحب كتاب السنن الكبير و غير آن و متوفّى 458 بدان منسوب است .
خسروجردى در نشر مذهب شافعى به جايى رسيد كه امام الحرمين گفت : « شافعى را بر گردن همهء پيروان خود منّت است مگر خسروجردى كه بر گردن شافعى منّت نهاد و هم بر گردن هر شافعى مذهبى » .
هامش
( 1 ) - و نيز صفىّ الدّين احمد بن عبد اللّه بن ابى الخير بن عبد العليم بن عبد اللّه بن علىّ بن حسن خزرجى ساعدى انصارى . از اوست : خلاصهء تذهيب التهذيب الكمال و اسماء الرجال و او آن را از تذهيب التهذيب محمّد بن احمد ذهبى خلاصه كرد و مطالبى نيز بر آن افزود ( لغتنامه / دهخدا : 22 / 516 ) .
( 2 ) - أصيبعه : با ضمّ اوّل و فتح دوّم و سكون سوّم و كسر چهارم و فتح پنجم و در آخر ها ، مصغّر اصبعه به معنى انگشتك و ندانستم نياى او را از چه روى ابى اصيبعه گفتند ( مؤلّف ) .
( 3 ) - و نيز ضياء الدّين ابو محمّد عبد اللّه بن محمّد انصارى خزرجى مالكى اندلسى اسكندرى معروف به ابى الجيش مغربى متوفّى 626 . و از اوست : كتاب الرامزة الشافية فى علم العروض و القافية ( لغتنامه / دهخدا :
22 / 515 ) .
( 4 ) - خزيمة : وى از بنى عامر و پدر امّالمؤمنين زينب زوجهء رسول خدا صلى اللّه عليه و آله ( لغتنامه / دهخدا : 22 / 520 ) .