المحاسن و كتاب مجالسة الرؤساء سال وفاتش به نظر نرسيد و حرون نام نياى اوست . « 1 »
حريث :
با ضمّ اوّل مصغّر حرث به معنى كشتك نام جمعى از صحابه و محدّثان است . « 2 »
حريرى :
با فتح اوّل منسوب است به حرير به معنى ابريشم و حريرى كسى را گويند كه ابريشم و نيز بافتههاى ابريشمى بفروشد و آن لقب جمعى است و مشهورترين ايشان ابو محمّد قاسم بن علىّ بن محمّد ابن عثمان حريرى حرامى بصرى است صاحب مقامات در طبقهء اديبان سخنپرور و بليغان نيكوپرداز و كتاب مقاماتش گواه كثرت اطّلاع و وفور فضل اوست و خود گفت : « در مسجد بنى حرام بودم كه پيرى ژندهپوش و گدايى سخنور به مسجد درآمد و گفت : ابو زيدم و از مردم چيزى خواست و به اندازهاى سخن را نيكو ريخت و شيوا آن را به رشته كشيد كه فضلا در شگفت شدند . من در انديشه شدم كه مقامهاى بپردازم و مقامهء حراميّه را
كه چهل و هشتمين مقامهء كتاب مقامات سپس گرديد به رشته كشيدم و آن را به نظر انوشيروان بن خالد وزير رساندم ، انوشيروان آن را پسنديد و مرا به افزودن بر آن مقامه واداشت و من كتاب مقامات را در پنجاه مقامه به پايان رساندم » . و اين كتاب را جمعى بسيار از فضلا شرح كردهاند و زمخشرى در فضل مقامات گفته است :
اقسم باللّه و آياته * و مشعر الحجّ و ميقاته
ان الحريرى حرى بان * تكتب بالتبر مقاماته
و نيز از حريرى است كتاب درّة الغواص فى اوهام الخواصّ و كتاب ملحة الاعراب و شرح آن و كتاب رسائل و ديوان شعر . حريرى باآنهمه مايهء فضل كوتاهاندام و زشتمنظر و گرسنهچشم و شوخگين و بدنما بود و به كندن موى ريش خود عادت داشت و در سال 516 درگذشت . « 3 »
حريز :
با فتح اوّل و كسر دوّم به معنى نيك نگهدار نام جمعى است ، از جمله : حريز بن عبد اللّه ازدى سجستانى در شمار محدّثان و فقيهان اماميّه و صاحب كتاب نوادر و كتاب صلاة و كتاب صيام و كتاب زكات و حريز از مردم كوفه بود و براى تجارت مكرّر به سجستان سفر كرد و به سجستانى شهره گرديد . « 4 »
هامش
( 1 ) - و نيز حبيب بن مهلب بن ابى صفره ملقّب به حرون در اساس اللغة ابو محمّد بن المهلب آمده است :
« وى يكى از شجاعان و دليران عهد مروانى است كه به اتّفاق برادرش يزيد بن مهلب در جنگهاى بسيار شركت كرد و هنگام خروج برادرش بر يزيد بن عبد الملك در عراق در سال 102 كشته شد » . ( الأعلام / زركلى : 2 / 166 ) .
( 2 ) - و نيز حريث غلام معاوية بن ابى سفيان كه در جنگ صفّين به دست امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام كشته شد .
و نيز حريث بن جابر الحنفى . او در جنگ صفّين در ركاب امير المؤمنين على عليه السّلام بود و به بعض روايات در همان جنگ عبيد اللّه بن عمر را ( كه در جيش معاويه بود ) بكشت ( لغتنامه / دهخدا : 20 / 493 ) .
( 3 ) - و نيز حريرى دمشقى ابو بكر تقى الدّين بن ابو الصدق علىّ بن محمّد در شمار محدّثان شافعى متوفّى 851 و از اوست : كتاب تخريج المحرر فى شرح حديث النبى المطهّر تأليف ابن عبد الهادى در دوازده جلد ( هديّة العارفين : 5 / 237 ) .
( 4 ) - و نيز حريز به ضمّ حا بر وزن قريش نام حريز بن ابى حريز عبد اللّه بن حسين ازدى كوفى است . پدرش از قضات سجستان بود . وى از مشايخ محدّثين اماميّه بود و شيخ طوسى نيز او را در شمار مصنّفان شيعه شمرده است . -