حزن :
با فتح و سكون به معنى زمين ناهموار ضد سهل كه به معنى زمين هموار است و آن نام دو تن از صحابه است .
حزنبل :
بر وزن غضنفر در چندين معنى به كار رفته است : زن كودن ، كوتاهاندام ، پيرزن فرتوت ، لبستبر و يا ستبرلب ، گياهى تلخطعم و آن لقب ابو عبد اللّه محمّد بن عبد اللّه بن عاصم نميمى است راويهء اخبار و اشعار .
حزيمه :
با فتح اوّل بر وزن سفينه . نيز به معنى هوشيار در كار نام جمعى از صحابه و محدّثان است .
حزين :
با فتح اوّل بر وزن كمين به معنى اندوهمند نام حزين تابعى است از اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام .
حسّان :
با فتح و تشديد سين بىنقطه به معنى بسيار نيكو و آن نام ابو الوليد حسّان ابن ثابت بن منذر بن حرام بن عمر بن زيد مناة ابن عدىّ بن عمرو انصارى خزرجى است شاعر شهير كه به فرمان پيغمبر صلى اللّه عليه و آله مشركان را نكوهيد و بديهايشان را فاش كرد و پيغمبر صلى اللّه عليه و آله گفت بار خدايا ! حسّان را به روح القدس مدد كن و حسّان خود گفت :
لسانى و قولى صارمان كلاهما * و مبلغ ما لا يبلغ السيف مقولى
و حسّان شاعران قريش و شاعران عرب را هجو كرد و در سال 54 درگذشت و يكصد و بيست سال در جهان بزيست ؛ شصت سال در جاهليّت و شصت سال در اسلام . « 1 » و نيز نام ابو عبده حسّان بن مالك بن ابى عبده اندلسى است از پيشوايان ادب و شعر و وزير المستظهر عبد الرحمن ابن هشام بن عبد الجبار بن عبد الرحمن و اين دو شعر از اوست :
إذا غبت لم احضر و إن جئت لم اسل * فسيان منى مشهد و مغيب
فاصبحت تيميا و ما كنت قبلها * لتيم و لكن الشبيه نسيب
و در شعر دوّم به اين بيت شاعر اشارت كرده است :
و يقضى الأمر حين تغيب تيم * و لا يستأذنوه و هم شهود
و در حدود سال 320 درگذشت و حسّان العجم لقب خاقانى است . « 2 »
حسحاس :
با فتح و سكون بر وزن نسناس به معنى شمشير برّان و نيز جوانمرد دهشكار و آن نام
هامش
( 1 ) - حسّان بن ثابت در ادب فارسى نشانهء زبردستى در شعر و فصاحت است . فرّخى سيستانى شاعر نامور مىگويد :شگفت نيست گر از مدح او بزرگ شدم * كه از مديح محمّد بزرگ شد حسّانو منوچهرى دامغانى مىگويد :گر مديح و آفرين شاعران بودى دروغ * شعر حسّان بن ثابت كى شنيدى مصطفىو خاقانى مىگويد :بىاو سخن نرانم و كى پرورد سخن * حسّان پس از رسول و فرزدق پس از هشام( لغتنامه / دهخدا : 20 / 542 ) .
( 2 ) - خاقانى شروانى را ازآنروى حسّان العجم نام دادند كه در مديح حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله مانند حسّان بن ثابت قصايد زياد دارد ( لغتنامه / دهخدا : 21 / 67 ) .