در طبقهء پيشوايان نحو كوفيان و شاگرد ثعلب و صاحب كتاب خلق الانسان و كتاب السبق و النضال و كتاب المختصر در نحو و كتاب النبات و كتاب الوحوش و غير اينها و در سال 305 درگذشت و او را ازآنروى كه تندخو بود ، حامض گفتند .
حايرى :
با كسر يا منسوب است به حاير و آن هر زمين پستى است كه اطراف آن بلند باشد و مشهد امام حسين عليه السّلام را از همان روى حاير گفتند و اكنون نام خاصّ آن مشهد است و حايرى منسوب به آن ، مانند سيّد ولىّ اللّه بن سيّد نعمت اللّه رضوى حايرى در شمار افاضل محدّثان اماميّه و صاحب كتاب مجمع البحرين فى فضائل السبطين و كتاب كنز المطالب فى فضائل علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام و غير اينها . و مانند : سيّد نصر اللّه بن حسين بن علىّ بن اسماعيل حسينى موسوى حايرى در شمار فقيهان و اديبان و شاعران و صاحب كتاب الروضات الزاهرات فى المعجزات بعد الوفات و كتاب سلاسل الذهب المربوطة بقناديل العصمة الشامخة الرتب و رساله در تحريم ( توتون ) و غير اينها و ديوان شعر .
نادر شاه در سفر دوّمى كه به عتبات رفت هدايا و تحفى براى كعبه فرستاد و سيّد نصر اللّه را مأمور رساندن هدايا كرد . سيّد از راه نجد برفت و هدايا را به كعبه رسانيد و نادر شاه ديگربار او را مأمور كرد كه به قسطنطنيّه رود و سلطان محمود اوّل خليفهء وقت دولت عثمانى را ملاقات كند ، و نادر از اين كار مقصودى جز برانداختن اختلاف مذهبى نداشت و فرستادن همان هدايا و تحف به مكّه سرفصل همين پيوند بود امّا سيّد نصر اللّه ازآنپس كه به اسلامبول رسيد به فساد مذهب نسبتش دادند و سلطان محمود نيز او را بكشت و اين قضيّه در سال 1154 اتّفاق افتاد .
حايك :
با كسر يا جولاه و كسى كه با كبر خرامد و ابن الحائك كنيت حسن بن احمد بن يعقوب همدانى يمنى است در طبقهء اديبان و شاعران و مورّخان و صاحب كتاب الاكليل در مفاخر قحطان و كتاب جزيرة العرب و اسماء بلادها و اوديتها و من يسكنها و در فضيلت قحطان قصيدتى نظم كرد و آن را دامغه ناميد و مطلعش اين است :
الا يا دار لو لا تنطقينا * فانا سائلوك فخبرينا
و دامغه ريشى است كه تا مغز فرورود و در سال 331 درگذشت .
حباب :
با ضمّ اوّل بر وزن گشاد به معنى مار گرزه نام تيرهاى است از بنى سليم و نام پدر ابو خليفه فضل بن حباب جمحى است كه در « جمحى » گذشت و امّ حباب ، كنايت از دنياست و هم كنيت دنيا . و حباب با فتح اوّل بر وزن سحاب به معنى گويچه آب و نيز نهايت چيزى ، نام جمعى از صحابه و محدّثان است و نام حباب بن عامر بن كعب تيمى از قبيلهء تيم اللات از شهيدان طف و شرفاند و زان صحنهء كربلا است و حبّاب با فتح و تشديد بر وزن عطّار به معنى سبوساز و سبوفروش وصف است نه اسم . « 1 »
هامش
( 1 ) - و نيز حبّاب بن حيّان طائى كوفى . شيخ طوسى او را از اصحاب امام صادق عليه السّلام شمرده و ظاهرا امامى باشد . عسقلانى او را حبّاب بن حبّان خوانده است ( لغتنامه / دهخدا : 19 / 186 ) . -