فجملتها عشرون تتلو ثمانيا * فدونكها نسخا و حفظا تنبلا
و در سال 672 در دمشق از جهان برفت و شرف الدّين حصنى او را به قصيدتى مرثيت گفت كه مطلعش اين است :
يا شتات الاسماء و الافعال * بعد موت ابن مالك المفضال
صلاح الدّين صفدى گفت : « مرثيتى در متوفّاى نحوى بلندتر از آن نيست » . و از جمله : ابو بكر محمّد ابن مسعود خشنى جيّانى اندلسى معروف به ابن ابى الركب و در ركب بيايد . و از جمله : ابو عمرو احمد ابن محمّد بن فرج جيّانى اندلسى در طبقهء علما و شعرا و صاحب كتاب الحدائق و اين كتاب را برابر كتاب الزهرة تأليف ابن داود اصفهانى پرداخته است با اين فرق كه كتاب ابن داود صد باب است و در هر بابى صد بيت و كتاب جيّانى دويست باب است و در هر بابى صد بيت و در عاشقپيشگى خود گفته و فيلسوفانه گفته است :
و ما زال الهوى سكنا لقلبى * افر اليه من نوب الخطوب
و التذ الغرام المحض منه * و استحلى به حتّى كروبى
كذلك الحب ضيف ليس يأتى * إلى غير الكرام من القلوب
و از جمله : حسين بن محمّد بن احمد غسانى جيّانى از اعلام محدّثان و صاحب كتاب تقييد المهمل و تمييز المشكل و متوفّاى 498 . وى محدّثان را بسيار دوست داشت و هنگام ديدارشان اين اشعار را خواندن گرفت :
أهلا و سهلا بالذين احبهم * و اودهم فى اللّه ذى الآلاء
أهلا بقوم صالحين ذوى تقى * غر الوجوه وزين كلّ ملاء
يا طالبى علم النبى محمّد * ما أنتم و سواكم بسواء
جيخنى : به كسر اوّل و فتح خاى نقطهدار منسوب است به جيخن و آن قريهاى است در چهار فرسنگى مرو و ابو عبد اللّه محمّد بن احمد بن حسن جيخنى خلال در شمار محدّثان عامّه و متوفّى 539 بدان منسوب است .
جيذائى :
با كسر جيم و فتح ذال نقطهدار منسوب است به جيذا و آن قريهاى است در ناحيت واسط و ابراهيم بن ثابت جيذايى در طبقهء محدّثان عامّه و متوفّى 233 بدان منسوب است .
جيراخشتى :
با كسر اوّل و فتح خاى نقطهدار منسوب است به جيراخشت و آن قريهاى است از قراى بخارا و ابو مسلم عمر بن علىّ بن احمد بن ليث بخارى جيراخشتى در طبقهء حفّاظ حديث و متوفّى 466 بدان منسوب است .
جيرانى :
با كسر اوّل منسوب است به جيران معرّب تيران كه قريهاى است در كرون از توابع اصفهان و ابو العبّاس احمد بن محمّد بن سهل ابن مبارك جيرانى معروف به ممجّه « 1 » در طبقهء محدّثان و متوفّى 306 بدان منسوب است . و امّا جيرانى در تاج الدّين ابو القاسم احمد بن هبة اللّه
هامش
( 1 ) - با فتح هر دو ميم و تشديد جيم و در آخر هاء معرّب است امّا ريشهء آن چيست ندانستم ( مؤلّف ) .