محمّد مدنى است در شمار فاضلان و صاحب مسائل مدنيّات و شيخ حسن صاحب معالم وى را ستوده است .
جوّيثى :
با فتح جيم و كسر واو مشدّد و ثاى ثخذ منسوب است به جوّيث و آن قريهاى است در شرقى دجله برابر ابلّه و ابو القاسم نصر بن بشر بن علىّ عراقى جوّيثى در طبقهء فقهاى شافعى و متوفّى 477 بدان منسوب است .
جويريه :
با ضمّ اوّل و فتح واو مصغّر جاريه نام جويريّة بن مسهّر عبدى است از خواصّ اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام و همان كسى است كه زياد بن ابيه در روزگار معاويه او را بگرفت و دست و پايش را بريد و آنگاه او را به دار آويخت .
و راوندى در كتاب خرايج و جرايح نوشت كه از آن پيش آمد امير المؤمنين عليه السّلام جويريّه را بياگاهانيد .
و گذشت كه جاريه از اعلام مردان است و هم گذشت معنى آن . « 1 »
جويمى :
با ضمّ اوّل و فتح دوّم منسوب است به جويم و آن قريهاى است در فارس و عبدان بن محمّد جويمى از محدّثان اماميّه ( كه كتابى در حديث از امام حسن عسكرى عليه السّلام روايت كرد ) و ابو محمّد
حجر بن احمد جويمى در شمار اديبان كه ابو بكر محمّد بن حسن بن دريد فضل و ادبش را ستود و در سال 324 درگذشت بدان منسوبند .
جوينى :
با ضمّ اوّل و فتح واو منسوب است به جوين و آن نام ناحيتى است كه در شمال كوه جغتاى خراسان افتاده و داراى هشتاد و هشت ديهء حاصلخيز است و مركز آن جغتاى است و از اين ناحيت است امام الحرمين ابو المعالى عبد الملك بن ابى محمّد عبد اللّه بن يوسف جوينى در طبقهء اوّل از فقيهان شافعى و استاد غزالى و ازاينروى كه چهار سال در مكّه بزيست و چندى در مدينه به تدريس پرداخت او را امام الحرمين گفتند . و از اوست :
كتاب نهاية المطلب و كتاب الشامل و كتاب غنية المسترشدين و غير اينها و در سال 478 در نيشابور درگذشت و در روز مردنش بازارها بسته گرديد و منبرش را كه در مسجد جامع بود شكستند و شاگردانش ( كه نزديك چهارصد تن بودند ) خامهها و آمهها « 2 » بشكستند و يك سال بر مرگش سوگنشين شدند . نيز پدرش ابو محمّد عبد اللّه ابن يوسف جوينى از پيشوايان فقه و ادب و تفسير و صاحب تصانيف و متوفّى 433 در نيشابور . نيز شمس الدّين محمّد جوينى در شمار اديبان كه خاندان جوينى ( كه از مشاهير وزرا و كتّاب و نويسندگانند ) به دو پيوندند و اين رباعى از اوست :
چون بىرخ دلبر است ايّام بهار * عيشم به چه دل باشد و شادى به چه كار
در باغ بهجاى سبزه گو تيغ به روى * وز ابر بهجاى قطره گو تير ببار
هامش
( 1 ) - جويريه : دختر حارث بن ابى ضرار از بنى المصطلق زوجهء رسول خدا صلى اللّه عليه و آله ، پيغمبر او را پس از امّ سلمه به زنى گرفت . وى قبل از آنكه به حبالهء نكاح پيغمبر درآيد زوجهء مسافع بن صفوان بود . مسافع در وقعهء مريسيع در سال ششم به قتل رسيد . پدر جويريّه در دورهء جاهليّت رئيس قوم خود به شمار مىرفت . جويريه از زنان بافضل و كمال بود و در ادبيّات و فصاحت دست داشت . بخارى و مسلم هفت حديث از وى نقل كردهاند ، در سال 56 در مدينه درگذشت ( الإصابة فى تمييز الصحابة : 4 / 265 ) .
( 2 ) - خامه : به معنى قلم . آمه به معنى دوات ( ظرف مركّب ) .