و صاحب كتاب السقيفه و ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغة از كتاب سقيفهء جوهرى فراوان گرفته و نقل كرده است . و از جمله : ابو عبد اللّه احمد بن محمّد بن عبد اللّه جوهرى معروف به ابن عيّاش معاصر شيخ صدوق و صاحب كتاب مقتضب الاثر فى النص على الائمّة الاثنى عشر و كتاب اخبار ابى هاشم الجعفرى و غير اينها و در سال 401 درگذشت . و از جمله : عبّاس بن سعيد جوهرى در طبقهء منجّمان عصر مأمون و صاحب كتاب الزيج و كتاب تفسير كتاب اقليدس و كتاب الاشكال التى فى المقالة الاولى من كتاب اقليدس . و از جمله :
ابو الحسن علىّ بن جعد بن عبيد جوهرى در طبقهء محدّثان و از مشايخ بخارى و ابو زرعهء رازى و متوفّى 230 . و از جمله : ابو محامد محمود بن عمر جوهرى زرگر هروى از شاعران توانا و ستايشگر سليمان بن محمّد ملكشاه و اين ابيات نمونهء قدرت و پختگى نظم اوست :
چون صبح بركشد علم ساده پرنيان * بايد كشيد رايت عشرت بر آستان
زان بيش كافتاب سر از كوه برزند * بايد مئى به بوى گل و رنگ ارغوان
روحى است بىكساف و شمسى است بىكسوف * نوريست بىتغيّر و ناريست بىدخان
مىخوار و مىگسار و همى شاد باش از آنك * ما را خداى وعده همىداد در جنان
مىبر حرامزاده حرام است كو به عمد * آزار ميزبان طلبد رنج ميهمان
مىبر حلالزاده نباشد حرام از آنك * ز او شاد ميهمان بود آسوده ميزبان
سال وفاتش به نظر نرسيد . و از جمله : محمّد باقر جوهرى هروى كه در قزوين بزيست و در اصفهان سال يكهزار و دويست و چهل و چند درگذشت و كتابى در مقاتل شهداء به نام طوفان البكاء پرداخت شامل نظم و نثر . و از جمله :
ابو الحسن علىّ بن احمد جوهرى جرجانى در شمار شاعران و قصيدهسرايان و ستايشگر اهل بيت [ عليهم السّلام ] و مرثيتسراى خاندان پيغمبر . « 1 »
جويبر :
با ضمّ اوّل و فتح واو بر وزن مسيطر مصغّر جابر نام جويبر صحابى است در شمار پارسايان و صالحان صحابه . و ابن جويبر كنيت سيّد
هامش
( 1 ) - و از آن جمله است : جوهرى عبد الرحمن بن اسحاق بن محمّد سدّوسى قاضى و فقيه و رياضىدان و صاحب كتاب الحساب متولّد 251 و متوفّى 320 در مصر ( الأعلام / زركلى : 3 / 298 ) .
و نيز جوهرى علىّ بن جعد بن عبيد مكنّى به ابو الحسن از مشاهير محدّثان بغداد است كه از سفيان ثورى و مالك بن انس و غيره حديث شنيد و بخارى و ديگر مشايخ وقت از وى حديث نقل كردند متوفّى 230 ( تاريخ بغداد : 11 / 360 ) .
و نيز جوهرى محمّد بن احمد بن حسن بن عبد الكريم خالدى از فقهاى شافعى و از اوست : كتاب خلاصة البيان فى كيفيّة ثبوت رمضان و كتاب مختصر المنهج و كتاب الدر المنثور فى الساجور متوفّى 1215 ( الأعلام / زركلى : 6 / 16 ) .
و نيز جوهرى محمود بن عمر صايغ هروى مكنّى به ابو المحامد از شاعران نامى است . وقتى ميان او و وزير عهد ، نقارى پديد آمد حكيم جوهرى اين دو بيت را سرود و به خدمت او فرستاد :بزرگا گر خطايى آمد از من * مگير از من و گر باشد بزرگ آن
خطاى بندگان بايد بههرحال * كه تا پيدا شود عفو بزرگان( لغتنامه / دهخدا : 17 / 166 ) .