جوزقى :
با فتح اوّل و سكون دوّم منسوب است به جوزق و آن نام دو قريه است يكى در ناحيت نيشابور و از اين قريه است ابو بكر محمّد بن عبد اللّه بن محمّد بن زكريّاى جوزقى نيشابورى در شمار محدّثان و صاحب كتاب المتفق و متوفّى 388 و ديگر قريهاى است از قراى هرات و اسحاق بن احمد بن محمّد بن جعفر جوزقى هروى در طبقهء حفّاظ حديث و متوفّى 358 بدان منسوب است .
جوزى :
با فتح اوّل و سكون دوّم منسوب است به جوز و مردى را كه گردو فروشد جوزى و زن را كه چنان باشد جوزيه گويند و جوزى نام نياى جمال الدّين ابو الفرج عبد الرحمن بن علىّ بن محمّد بكرى حنبلى است معروف به ابن جوزى در طبقهء مفسّران و محدّثان و واعظان و اديبان و صاحب كتاب المنتظم فى تاريخ الملوك و الامم و كتاب اعمار الاعيان و كتاب صفة الصفوة و كتاب الرد على المتعصب العنيد المانع من سبّ يزيد ( و اين كتاب ردّ بر عبد المغيث بن زهير است كه كتابى در فضائل يزيد بن معاويه نوشت ) و كتاب اعلام الاحياء باغلاط الاحياء ( در غلطگوييها و غلطرويهاى غزّالى در احياء العلوم ) و كتاب تلبيس ابليس ( ردّ بر صوفيّه ) و در اين كتاب به شدّت بر غزّالى تاخته و گفته است كه غزّالى خود راه تصوّف را سپرد و كتاب احياء العلوم خود را بر روش و هنجار صوفيان نوشت و آن را از احاديث ساختگى انباشته كرد و باب مكاشفه را گشود و در فقه را بست و به يكسخن ، كتاب احياء العلوم را كتاب بدعت و ضلالت خواند و ابن جوزى خود راه دينداران ساده را سپرد و در كتابهايى هم كه پرداخت همان راه را رفت و هر قلمى كه تراشيد و با آن كتابت كرد تراشههاى آن را جمع كرد و وصيّت كرد كه آب غسلش را با همان تراشهها گرم كنند و با اين وصف از هوشمندان و زيركان بود و در اينباره حكاياتى از او كنند و در سال 597 درگذشت و امّا سبط بن جوزى ترجمتش در قزاغلى بيايد .
و امّا ابو القاسم اسماعيل بن محمّد خوزى اصفهانى ( كه در خوزى نيز بيايد ) منسوب است به سكّة الخوز كه نام گويى در اصفهان بوده است و جوزى نيست و سيوطى در بغية الوعاة جوزى نوشته و آن را پرندهء خرد ( صغير ) معنى كرده و اشتباه است . و بايد دانست كه جوزى نيز منسوب است به نهر الجوز و آن نام ناحيتى است معمور ميان حلب و بيره شامل قريهها و بساتين و نيز منسوب است به جوزه و آن قريهاى است در كوهستان هكاريه نزديك موصل و ندانستم ابو الحسين احمد بن محمّد بن جعفر جوزى فقيه به كدام يك از آن دو موضع نسبت رساند .
جوزيّه :
نام مدرسهاى است در دمشق و پدر محمّد بن ابى بكر حنبلى معروف به ابن قيم جوزيه ، متولّى آن بوده است ازاينروى او را ابن قيّم جوزيه گويند و در قيّم بيايد .
جوسقانى :
با فتح اوّل و سوّم منسوب است به جوسقان معرّب جوشقان و آن نام بلوكيست از اعمال كاشان كه مركز آن ميمه است و ياقوت قريه ديگر را به نام جوسقان چسبيده به اسفراين ذكر كرده است و هرگاه سخن ياقوت درست باشد ابو حامد محمّد بن عبد الملك جوسقانى فقيه