تعلق به خويشان دارد وبعضي از مجتهدين محافظت غير پدر ومادر را منع كرده اند ودر
هشت موضع محافظت مادر ساقط مىشود وتعلق به پدر مىگيرد أول آنكه مادر كافره
باشد وپدر مسلمان دوم آنكه مادر بنده باشد وپدر آزاد سيم آنكه مادر مؤمنه نباشد
وپدر مؤمن باشد چهارم آنكه اگر مادر از محافظت أو امتناع نمايد حاكم شرع ( 1 ) پدر را بر محافظت
طفل جبر مىكند پنجم آنكه مادر شوهر ديگر كند ششم آنكه پدر خواهد كه به سفر رود
چه در اين صورت بعضي از مجتهدين گفته اند كه محافظت مادر ساقط مىشود وپدر پسر را
همراه مىبرد هفتم آنكه مادر جذام به هم رساند چه بعضي از مجتهدين برآنند كه پدر در اين صورت
أولى است به محافظت از مادر هشتم آنكه مادر ديوانه باشد فصل ششم در بيان
نفقه وكسوت دادن بدان كه سه چيز سبب وجوب دادن نفقه وكسوت مىشود سبب أول
خويشى چه نفقه پدر ومادر هر چند بالا روند ونفقه فرزندان أو هر چند پايين آيند واجبست
هر گاه قادر بر دادن نفقه وكسوت باشد وسواي پدر ومادر چون برادر وخواهر وفرزندان
ايشان وعم وخال وعمه وخاله را نفقه دادن واجب نيست بلكه سنت مؤكده است وبعضي
از مجتهدين نفقه آنها را نيز واجب مىدانند ( 2 ) وشرط نيست كه پدر ومادر مسلمان وعادل
باشند پس اگر كافر وفاسق نيز باشند يا آنكه مفلس باشند نفقه ايشان واجبست ونفقه پدر
ومادر وقتي واجبست كه زيادة از قوت يك روز ويك شب جهت خود وعيال خود داشته
باشد واگر از دادن نفقه با قدرت بر آن امتناع نمايد حاكم شرع أو را بر نفقه دادن جبر مىكند
وآن مقدار نفقه به ايشان دهد كه ايشان را كافى باشد وجامه كه ايشان بپوشند وخانه كه ايشان
در آن ساكن باشند لازم است كه به ايشان دهد اما نكاح كردن جهت ايشان با وجود احتياج
أو ونفقه زنان ايشان لازم نيست بلكه سنت است وهمچنين با وجود احتياج خدمتكار براي
ايشان به هم رسانيدن ونفقه دادن أو لازم نيست واگر نفقه خويشان را مدتي نداده باشد
قضاى آن واجب نيست اما اگر ايشان را حاكم شرع اذن داده باشد براي نفقه خود قرض كنند
بواسطة آنكه خويش ايشان غايب باشد دادن آن قرض بر أو واجبست وهر گاه پدر موجود نباشد
يا موجود باشد ومفلس باشد نفقه فرزند بر جد لازم است وهر چند بالا رود واگر جد نيز موجود نباشد يا
مفلس باشد بر أجداد مادرى واجبست كه بالسوية نفقه دهند وهر خويشى كه نزديكتر
باشد مقدم است در نفقه دادن ايشان از آن از خويشى كه دور تر باشد وپدر ومادر وفرزندان
هامش
( 1 ) ظاهرا بايد مقيد به عدم امكان جبر مادر باشد صدر دام ظله العالي
( 2 ) فرمايش بعض از مجتهدين أولى وأحوط است صدر دام ظله العالي