معامله كند كه در چيزى سود وى كرده باشد نوزدهم آنكه در خريدن وفروختن قسم
نخورد بيستم آنكه قوت يكسال را جمع كند بيست ويكم آنكه در معاش حد وسط را نگاه
دارد يعنى نه اسراف كند ونه بسيار بر خود تنگ گيرد بيست ودوم آنكه در وقت نماز
أول نماز بگذارد آنگاه به تجارت مشغول شود بيست وسيم آنكه اگر كسى جهت أو هديه
بياورد عوض آن دهد بيست وچهارم آنكه در دكان خود باز كند وطلب روزى
نمايد اگر چه مايه نداشته باشد بيست وپنجم پنهان كردن مال خود اگر چه از برادر
باشد بيست وششم خريدن املاك بيست وهفتم خواب مقرر خود را در شب كردن
بيست وهشتم آنكه براي تجارت كردن در شهري نماند كه نقصان به أمور ديني أو رسد
چون ناياب بودن آب به جهت وضو پس بايد كه به شهر ديگر انتقال ( 1 ) كند بيست
ونهم آنكه بعد از خريدن غلام وكنيز تغيير اسم ايشان بدهد سى أم آنكه شيرينى بخورد
ايشان بدهد سى ويكم آنكه چيزى به جهت ايشان تصدق كند واما بيست وشش
امر مكروه أول داخل شدن به بازار پيش از همه كس دوم مدح بايع وذم مشترى
متاع را سيم پوشيدن ( 2 ) عيب ظاهر چهارم سوگند خوردن در حال فروختن پنجم
خريدن وفروختن ميانه صبح وطلوع آفتاب ششم فروختن به زيادة از آنچه خريده
باشد به كسى كه أو را وعده احسان كرده باشد هفتم ظاهر ساختن متاع خوب وپنهان
كردن متاع بد هر گاه بدى محسوس باشد واگر در حس در نيايد اظهار واجبست چنانچه
گذشت هشتم كم كردن از قيمت بعد از بيع خواه پيش از جدا شدن از يكديگر باشد وخواه
بعد از آن نهم فروختن ( 3 ) متاع در موضعي كه تاريك باشد وعيب ظاهر نشود دهم زيادة
كردن بر قيمت متاع در وقت فرياد كردن دلال بلكه صبر كند تا أو خاموش شود آنگاه
زيادة كند يازدهم سمسارى كردن شهري جهت كسى كه از غير آن شهر باشد وعالم به قيمت
متاع آن شهر نباشد وبعضي از مجتهدين آن را حرام مىدانند دوازدهم كيل ووزن
كردن كسى كه عالم به آن نباشد تا آنكه از زيادة وكم فروختن أيمن باشد سيزدهم خريدن
وكيل جهت ( 4 ) موكل چيزى كه خود داشته باشد وهمچنين چيزى كه موكل در فروختن
كسى را كه وكيل كرده باشد براي خود خريدن وحكم دلال حكم وكيل است وبعضي از
مجتهدين اين را حرام مىدانند چهاردهم كاهلي كردن در خريد وفروخت پانزدهم
هامش
( 1 ) البتة با نبودن ضرر وعسر وحرج ترك انتقال را ننمايند صدر دام ظله .
( 2 ) البتة ترك پوشيدن عيب ظاهر را نمايند صدر دام ظله العالي .
( 3 ) أحوط ترك است صدر دام ظله العالي .
( 4 ) در صورتي كه وكالت شامل آن خريدن باشد دام ظله العالي .