آنكه در حالت اختيار بايد كه قتال در وقت زوال آفتاب يا بعد از گذاردن نماز ظهر وعصر
باشد چرا كه در آن وقت درهاى آسمان گشاده است وفتح ونصرت ورحمت نازل مىشود
ونزديك به شب است وكشتن كمتر بوقوع مىآيد واگر كسى از جنگ مسلمان بگريزد خلاص
مىشود سيم آنكه امام در راه رفتن لشگر را به تعجيل نبرد بلكه به مدارا برد چهارم آنكه با
صاحب تدبير آن لشگر مشورت نمايد پنجم آنكه اختيار منزل جائى نمايد كه آب وعلف
در آن بسيار باشد ششم آنكه اگر چاروائى از لشگرى مانده شود وچارواى ديگر نداشته
باشد كه بار خود را بردارد امام بار أو را بر چارواى خود بر دارد وجايز است قتال كردن
به هر نوع كه فتح در آن ممكن باشد چون خراب كردن منازل وقلاع كافران وسنگ انداختن
به منجنيق بر ايشان ومنع كردن از تردد قافله به سوى ايشان وكشتن ايشان اگر چه در ميان
ايشان زنان وأطفال وپيران وأسيران مسلمانان كشته شوند وبه آتش سوزانيدن ايشان
وبريدن درختان ايشان ومنع كردن آب از ايشان به احتياج جايز است ودر روايتي از
حضرت أمير المؤمنين عليه السلام وارد شده كه منع كردن آب حلال نيست وبعضي از مجتهدين
روايت مذكور را حمل بر آن كرده اند كه زهر در آب ايشان ريختن بي احتياج حلال نيست
واما آن هشت امريكه مكروه است أول بدست خود پدر كافر خود را كشتن دويم
شبيخون بر اعدا بردن به غير حاجت سيم پيش از زوال قتال كردن به غير حاجت چهارم
چارواهاى خود را پى كردن بي مصلحتى اگر چه از رفتن بازمانده باشند وبا مصلحت كشتن
بهتر است اما پى كردن چارواهاى كافران جايز است چه آن سبب ضعف ايشان
مىشود پنجم مبارزت نمودن در صف بي اذن امام وبعضي از مجتهدين اين را حرام
مىدانند ششم نگاهداشتن أسير جهت كشتن وچيزى به أو ندادن تا آنكه بميرد
ودر حديث وارد شده كه حضرت رسالت پناهى صلى الله عليه وآله وسلم هيچكس را
بدين طريق نكشته مگر عقبة بن أبي معيط را هفتم هر گاه فتح به غير خراب كردن قلاع ومنازل
ايشان ممكن باشد خراب كردن آنها وآب بر ايشان سردادن وايشان را به آتش سوختن
ودرختان ايشان را بريدن خصوصا درخت خرما بي احتياج مكروه است هشتم كشتن
چارواهاى ايشان بعد از آنكه جنگ تمام شده باشد اما در حال جنگ جايز است چنانچه
گذشت فصل پنجم در أمان دادن كفار بدان كه آحاد مسلمانان را جايز است
جامع عباسى ( فارسي ) — صفحة 157
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص١٥٧