تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجمع الفصحاء ( فارسي ) — صفحة 2196

مساهمون:

ص٢١٩٦

416 نصير الدّين طوسى

و هو فخر الحكماء الالهيين و قدوة العلماء المحققين نصير الملة و الدّين محمد بن حسن الطوسى طاب ثراه . وى در حكمت شاگرد فريد الدّين داماد است و او از صدر الدّين و او از افضل الدّين غيلانى و او از ابو العباس ريوگرى و او از بهمنيار و او از شيخ الرئيس ابو على سيناى بلخى فراگرفته و خواجه نصير در عهد هلاكو خان معزز بوده است . تصانيف وى بسيار است اخلاق ناصرى و زبده آن اوصاف الاشراف و شرح اشارات شيخ الرئيس و شرح كلمات بطلميوس معروف است . بعد از هفتاد و هفت سال عمر در سنهء 670 درگذشته از اشعار اوست :
منم آنكه خدمت تو كنم و نمىتوانم * تويى آنكه چارهء من نكنى و مىتوانى دل من نمىپذيرد بدل تو يار گيرد * به تو ديگرى چه ماند تو به ديگرى چه مانى

و له

جز حق حكمى كه حكم را شايد نيست * حكمى كه ز حكم حق فزون آيد نيست هر چيز كه هست آن‌چنان مىبايد * آن چيز كه آن‌چنان نمىبايد نيست

و له

اى بىخبر شكل موهم هيچ است * وين دايره و سطح مجسم هيچ است خوش باش كه در نشيمن كون و فساد * وابستهء يك‌دمى و آن هم هيچ است

و له

موجود به حق واحد اول باشد * باقى همه موهوم و مخيل باشد هر چيز جز او كه آيد اندر نظرت * نقش دومين چشم احول باشد