دهم تيمورى در خواف و لواحق آن يازدهم قبايل عرب در تون و طبس و فرقهء در قاين دوازدهم طايفهء كرد در خبوشان و چناران سيزدهم جمعى در غور و عرجستان چهاردهم كروهى ازبك در خلّم و قندز پانزدهم از تركمان در مهنه و نسا و جمعى ديكر از هزاره در جبال هرات و غيره از اينها كه مذكور شد در كوشه و كنار بسيارند كه سر اطاعت به هيچكس فرونيارند فقير كويد خراسان همواره مركز سلاطين جم شوكت و مقرّ خواقين فريدون حشمت بوده و جمعى از اصحاب ائمّهء اطهارند كه از آن ديار ظهور نمودهاند چندان حكماى عظام و عرفاى كرام و علماى ذوى الاحترام و شعراى عاليمقام از آنجا ظهور كردهاند كه زياده از چندوچون و از شماره بيرونست و السّلام على من اتّبع الهدى
ذكر خراسان بغداد
راقم كويد كه در ملك بغداد ناحيهايست موسوم بخراسان و او در يكمنزلى شهر بغداد اتّفاق افتاده و اطراف وى كشاده است قرب شصت پاره قريهء معموره مضافات اوست آبش فراوان و هوايش كرم و نخلستان آنجا بسيار است و اقسام مركّبات دارد مكرّر ديده شده است
ذكر خرّمآباد
نام چند موضع است در عراق عجم و مشهورترين آنها خرّمآباد لرستان است و آن تختكاه امراى ذيشان است از اقليم چهارم هوايش ملايم و آبش وسط و مردمش كرد و شيعىمذهب و بدمشربند امّا كروه مختلفه در آنجا بسيار است قرب چهار هزار خانه در اوست و نواحى چند مضافات اوست آن شهر در ميان جبال واقع و سمت شمال و جنوبش واسع است جنكلهاى پردرخت و مسالك بسيار سخت دارد چهارباغ خرّمآباد بهغايت خجستهبنياد است و سروهاى بسيار موزون در اوست و مردمش خالى از حسن و جمال نباشند
ذكر خرقان
از توابع بسطام و محلّى عاليمقام است بر سربلندى اتفاق افتاده و جوانب اربعهاش بهغايت كشاده است سيّما طرف جنوبش قرب پانصد خانه در اوست و آبش خوب و هوايش نيكوست باغات فراوان دارد سكنهاش همكى شيعىمذهبند و مزار كثير الانوار شيخ ابو الحسن در آنجاست و از آنجا نيز ظهور نموده و در زمان خويش اعرف عرفاء عصر بوده و سلطان ابو يزيد قدّس سرّه قبل از صد سال از ظهور ايشان اخبار فرموده است راقم به زيارت آن بزركوار موفّق شده است از مريدان آن جناب يكى مقرّب البارى خواجه عبد اللّه انصارى است و آن بزركوار بيان مقامات و منازل اهل سلوك را نموده مناسب چنان مىنمايد كه در اين موضع مختصرى از مقامات اهل سلوك نوشته شود
در بيان مقامات و منازل اهل سلوك على سبيل الاجمال
پوشيده نماند كه جمعى از مشايخ عظام و عرفاى عاليمقام مانند شيخ ابو بكر كتانى و مولانا يوسف بهبهانى و مولانا عبد الصّمد همدانى و امثال ايشان قدّس اللّه اسرارهم تحقيق فرمودهاند و شيخ ابو بكر كتانى مقامات و منازل اهل سلوك را بر صد اصل كردانيده و هريك از آن اصل را متفرّع نموده است بر ده ديكر كه مجموع آن اصلا و فرعا هزار مقام باشد اين نيز بطريق كليّه است و الّا جزئيّات حجب ما بين بنده و بارىتعالى هفتاد هزار حجابست بمضمون حديث مشهور از حضرت رسالتپناه ص كه فرموده ميان بنده و بارىتعالى هفتاد هزار حجابست از نور و ظلمت هرچند كه نيست ما بين اللّه تعالى و خلق غير از خلق يعنى غير از انيت موهوم خود و تعبير از آن به هفتاد هزار كنايت از صعوبت و دشوارى ازاله انيت موهوم است كه آن سعى و جهد كه از براى رفع هفتاد هزار حجاب بايد نمود از براى انيت بايد نمود و اين صعوبت باعتبار تراكم اضافاتست چنان كه حضرت سرور اولياء ع فرموده
كمال التّوحيد نفى الصّفات عنه
و صفات اضافات اعتبارات عقليّه است و بعضى از اهل معرفت فرمودهاند كه التّوحيد اسقاط الإضافات شعر
ميان عاشق و معشوق هيچ حايل نيست * تو خود حجاب خودى حافظ از ميان برخيز
خواجه عبد اللّه انصارى قدّس سرّه مقامات را بر ده باب قرار داده و هريك از ده را بر اقسام ده ديكر متفرّع كردانيده و فرموده است كه اندراج اين مقامات و اقسام آنها مثل اندراج و ترتّب انواع و اجناس و ترتّب بعض بر بعض است