حضرت امام جعفر الصّادق ( ع ) در جنب قبر بايزيد اتفاق افتاده عموما مردم آن ديار مذهب اماميّه دارند و اعاظم آنجا اولاد شيخ بزركوارند فقير مكرر آن مقام را ديده و بصحبت بزركان آنجا رسيده است
ذكر بسّت
بضم باء و سين مشدّده از بلاد زابلست از اقليم سيّم هوايش كرم راقم آنجا را نديده
ذكر بصره
بفتح باء و سكون صاد شهريست نيكوبنياد از بلاد اسلاميه است در خلافت عمر ابن خطاب در سنه پانزده هجرى عتبة ابن عروه بفرمان خليفه احداث نموده و مسجد جامع آن را عبد اللّه ابن عامر از خشت خام ساخته بود زياد ابن اميه بآجر پخته ساخت و سيّد اوصياء بنور كرامت و معجزه كعبه را بر بنا نموده قبله آن را راست كرد آن شهر از اقليم سيّم و در كنار شط العرب واقع و اطراف آن واسعست و قرب ده هزار باب خانه در اوست و نواحى بسيار و قراى بيشمار مضافات اوست هوايش كرم و آبش بهغايت نيكوست و هواى شبش بهتر از روز است و طول نخلستان او سى فرسخ و در عرض دو فرسخ باشد و شب و روز يك مرتبه جزر و مد درياى شور آب شط العرب را بلند كرده داخل شهر كند و اهل شهر از ان آب كارسازى نمايند مردم بصره عموما عرب و حنفىمذهباند و ليكن شيعه و يهود و ارامنه نيز بسيار و در آن بندر صاحبان دولت و خداوندان نعمت بيشمارند و جنك جمل در نواحى بصره واقع شد و قبور صحابه و مشايخ در آنجا فراوانست مانند طلحه و زبير و انس ابن مالك و از تابعين حسن بصرى و ابو دردا و حبيب عجمى و امثال ايشانست كويند مهبط شيطان لعين در آن زمينست
ذكر بطحا
لفظ بطحاء در لغت عرب پهن شدن آب سيل را كويند اما بخصوص نام ولايتى است در ملك عرب بعضى برآنند كه حجاز را بطحا كويند تفصيل آن در حرف حاء خواهد آمد
ذكر بعلبك
شهريست معروف و در السنة و افواه موصوف آن شهر طرف غربى دمشق واقع و دو مرحلهء دور اتفاق افتاده و اطراف اربعهاش فىالجمله كشاده است قديم الزّمان شهرى عظيم و بلدهء جسيم بوده و مرور دهور او را خراب نموده اكنون قرب هزار باب خانه در اوست و هفتاد قريه مضافات اوست الحق به كثرت آب و صفوت هوا ممتاز و بكسب نظارت و صفا از اكثر اماكن بامتياز است آن شهر طرف غربى جبل لبنان بضمّ لام واقع و شرقى آن جبل قصير است چشمهء بزرك قرب يك ميل دور به شهر روان و در جميع خانها جريان دارد و اقسام فواكه سردسيرى و كرمسيرى فراوان دارد امّا نارنج و ليمو فقدان دارد و اكثر حبوباتش ارزانست قلعهء بعلبك مشهور جهان و بانى آن بر ضمير مورّخان پوشيده و پنهانست فقير آنچه در تعريف آن بيان كند زياده بر آنست و جميع عمارات او را چنان كنده و نقّارى نمودهاند كه عقل دوربين در تماشاى آن حيرانست راقم كويد كه عمارات عجيبه و بناهاى غريبه در عالم سياحت بسيار مشاهده نموده امّا بعد از كنبد هرمان مصر چنان بنائى ديده نشده اكرچه مورّخان ذكر نمودهاند كه سدّ ياجوج و مأجوج در مشرق و قلعهء نحاس در مغرب و بتخانه در جزيرهء ماچين سمت جنوب و مانند آنست امّا مصراع
شنيدن كى بود مانند ديدن
مجملى از مفصّل آن قلعه اينست كه اصل بنياد آن قلعه سه طبقه بوده بعلّت مرور زمان و عداوت اهل عدوان روى به خرابى نموده اكنون كه هزار و دويست و چهل و هفت هجريست آنچه باقى مانده بيان مىكند اصل دور قلعه تقريبا يك ميلست و مربّع واقع شده قرب ده زرع ارتفاع ديوار اوست و سنكهاى بزرك كه طول آن سه كز و چهار كز و پنج كز است در آن كار كردهاند و چنان وصل نمودهاند كه در نظر بيننده يك قطعه كوه نمايد آنكاه در ميان آن قلعهء فاصله بفاصلهء پنج كز ديوارها مساوى جدار آن قلعه ان نيز از سنكهاى عظيم ساختهاند و بعد از آن سنكهاى دو كزى و يك كزى ديوارها را طاق زدهاند و استحكام آنها را از ميخ آهنى و اسرب دادهاند پس از آن سطح بام آن را هموار و مسطّح نمودهاند آنكاه ستونهاى بسيار عظيم تقريبا دوازده زرعى و قطور كه دور آن بيست وجب بوده باشد بالاى آن برده و نصب كردهاند و قرب صد حجره و خانه ساخته بودند كه هريك از سقف و ديوار آن حجرات از يك پارچه سنك رخام ساخته شده آنكاه ستونها از سنك