سماوات را بهشت مىداند و هوشنك عالم ديكر را بهشت مىداند كه سماوات ظلّ اوست و به هر دو روش آفتاب منزل خيرات و بركات و واجب التعظيم است و صلّى اللّه على محمّد و آله اجمعين
ذكر اصطهبانات
بكسر اوّل و سكون صاد مهمله و فتح طاء مؤلّفه و سكون هاء و باء مع الالف و نون ايضا مع الالف و سكون تاء قصبهايست از بلاد فارس و پنج مرحله از شيراز دور و سمت مشرق وى افتاده هواى خوب دارد و آبش فراوان و در جميع خانهايش روان باغات خوب و بساتين خرّم در اوست و چند مزرعه از مضافات اوست مردمش شيعه اماميّهاند اكرچه عوامند امّا خالى از مردمى نباشند و چنارى بهغايت بزرك و موزون و سايهافكن از غرايب روزكار در آن قصبه است و قبر مغربى در آنجا مشهور است و اصطهبانات در ميان جبال واقع شده راقم از سه فرسخى آنجا كذشته
ذكر افسوس
بفتح اوّل و سكون فاء و سين مع الواو و سكون سين دويّم كويند قديم الزّمان دار الملك دقيانوس بوده اكنون پانصد خانه در اوست آبش كوارنده و هوايش فرخنده و ميوهاش نيكوست زنانش بهغايت خوبصورت و مردانش بدسيرت آن قريه قصبه مانند در ملك ارمنيّه صغرا اتفاق افتاده و اطراف اربعهاش كشاده است و جبال در قرب اوست در يك فرسخى آنجا غار اصحاب كهف است راقم ديده و يك شب در آنجا بيتوته نموده است آن غار در بلندى واقع و روى به آفتابست چنانچه هنكام طلوع شمس بر آن تابد و غار پرتو آفتاب دريابد از طرف سلطان روم نزديك آن بجهة آسايش مسافران حجرات ساخته و خانها طرح انداختهاند و موقوفات براى اكل و شرب متردّدين مقرّر نموده و خدّام جهة خدمات معيّن فرموده است بعضى كويند كهف معروف در قرب شهر طرسوس است و آن نيز از بلاد ارمنيّه صغرا محسوب مىكردد و بعضى كويند طرسوس از بلاد يونانست و اللّه اعلم
ذكر طايفهء افشار
طايفهء افشار قومى بسيارند و به چندين اويماق منشعب مىشوند و هر اويماق ايشان مشتملست به چندين اوجاق جميع طوايف افشار از اويماق تركمانند و طايفهء تركمان در اصل ترك نيستند بلكه ترك مانندند و چون در سابق باقوام ترك آميخته شدهاند لهذا ايشان را تركمان نام نهادهاند و نشيمن آن طايفه در اصل توران و تركستان بوده و ملوك ذى شوكت بنا بر شجاعت و افساد ايشان را متفرق نمودهاند اكنون در اكثر بلاد اسلام سكونت دارند كويا در كشور روم قرب سى هزار خانه دارند و همكى سنّى و حنفىمذهباند و در بلاد آذربايجان و فارس و عراق و كرمان و خراسان و خوزستان و عراق قرب عرب دويست هزار خانه سكونت دارند و در بلاد طبرستان و زابلستان و كابل و كشمير و هندوستان و توران همانا صد هزار خانه دارند و تمامى ساكنان ايران و هندوستان و كابل و كشمير شيعهء اماميّهاند و اغلب فرقه افشار قومى بدمشرب و بىادبند و خالى از شرارت نباشند چنان كه بر متتبّعين كتب تواريخ مستور نيست امّا طايفهء شجاع و دلير و در بعضى اخلاق دلپذيرند و اشخاص نيكمحضر و ستودهسير و اصحاب كمال و صاحبان جاه و جلال از ايشان ظهور كرده منجمله نادر شاه ذىجاه از طايفه قرقلو و قرقلو از طوايف افشار است
ذكر افغان
بفتح اوّل و سكون فاء و غين معجمه مع الالف و سكون نون جماعتىاند مشهور و قوميند در السنة و افواه مذكور در نسب افغان اختلاف فراوانست اصل ايشان متفرّق به دو فرقهاند يكى را ابدالى خوانند و ديكرى را غلجائى نامند صاحب مؤيد الفضلاء كويد كه در زمان حضرت سليمان ابن داود ( ع ) شخصى بوده افغان نام هنكامى كه آن حضرت مسجد اقصى را عمارت مىفرمود افغان را سركار عمله مسجد نمود طايفه افاغنه از نسل اويند و بعضى از اصحاب انساب كفتهاند كه جماعت افغان تخمهء اسحاق ابن ابراهيم ( ع ) باشند و جمعى كويند آن فرقه از نسل قبط ابن مصرند كه آباى ايشان در عهد موسى ( ع ) از مصر فرار نمودند و در كوهستان مشرق ايران پناه كرفتند قديم الزّمان مسكن آن قوم باعتبار طول از سواد تا قصبه سؤالى با جور و عرضا از قصبه حسن ابدال تا قندهار بوده اكنون جماعت افغان از حد افزون و از حساب بيروناند اما آنچه در بلاد هندوستان و كشمير و كابل و زابل و خراسان و سند سكونت دارند تقريبا چهل لك خانوارند كه هر لك آن صد هزار خانه بوده باشد قديم الايّام آن طايفه كافر بودهاند امّا معلوم نيست كه چه ملّت داشتهاند در زمان بنى اميّه خالد