33
ميرزا محسن تأثير
مولد و موطنش اصفهان و اجداد او از دار السلطنه تبريزند . صاحب آداب حميده و اخلاق پسنديده بود . « 1 » نواب وحيد الزمان در مقام تربيت او برآمده دفتر اوارجهء عراق را به او مفوّض داشته « 2 » و بعد از آن به وزارت دار العباد يزد رسيد .
در علم سياق و انتظام مهامّ ديوانى و حسن معاشرت با انام بىقرينه و با اين خاكسار ، صديق ديرينه بود . و در اواخر مدّتى دست از مهمّات دنيا بازداشته به عزّت و احترام در اصفهان معتكف منزل خويش بود تا به جوار ملك اعلى رحلت نمود .
از هر نوع شعر بسيار گفتى ، فكرش به دقايق سخن رسا و به لفظ و معنى بيشتر از بعض ياران اقران آشنا بود و در اواخر به آن نزديك رسيد « 3 » كه شعرش به مرتبهء تمامى رسد و از فتور و قصور برآيد « 4 » ليكن فرصت نيافت . [ 35 ]
اين چند بيت « 5 » از نتايج طبع آن مغفور است :
اشعار
گرچه از نيكان نيم خود را به نيكان بستهام * در رياض آفرينش رشتهء گلدستهام
ايضا
گره به كار نه افتد گشادهرويان را * نديده قفل كسى [ برهء « 6 » ] بيابان را
و له
از بس گداخت عشق تن ناتوان مرا * شد صرفِ طفلِ اشك چو شير استخوان مرا « 7 »
هامش
( 1 ) . صاحب اخلاق حميده و آداب پسنديده بود .
( 2 ) . داشتند .
( 3 ) . رسيده بود .
( 4 ) . قصور و فتور برآيد .
( 5 ) . اين ابيات .
( 6 ) . برّه . در نسخهء « ت » پرّه ذكر شده است .
( 7 ) .از بس گداخت عشق تو تاب و توان ما * شد صرف طفل اشك همه استخوان ما