السادس 1 )
[ امر ششم : در صدق حقيقى مشتق ، اسناد حقيقى مبدا به ذات معتبر نيست ]
1 ) امر ششم كه آخرين امور از امور پايانى بحث مشتق است در مورد اين مطلب بحث مىكند كه آيا در صدق حقيقى مشتق بر ذات ، اسناد حقيقى مبدأ به ذات معتبر هست يا نه ؟ در بحث قبلى گفتيم كه در صدق حقيقى مشتق بر ذات ، قيام مبدأ به ذات معتبر است اما در اينجا بحث مىكنيم كه آيا علاوه بر قيام مبدأ به ذات ، اسناد حقيقى مبدأ به ذات نيز معتبر مىباشد يا اينكه اگر اسناد مبدأ به ذات به صورت مجازى هم بود كفايت كرده و باز حمل مشتق بر ذات ، به صورت حقيقى است .
مرحوم آخوند در امر ششم بيان مىكنند كه بر خلاف نظر صاحب فصول ، اسناد حقيقى مبدأ به ذات معتبر نيست .
براى توضيح عبارت آخوند چند مقدمه كه در بحثهاى قبلى نيز بيان شده را متذكر مىشويم :
مقدمه اول :
دو قسم مجاز داريم :
1 - مجاز لغوى 2 - مجاز عقلى
مجاز لغوى كه خود به دو قسم استعاره و مجاز مرسل تقسيم مىشود عبارت است از : استعمال لفظ ، در غير ما وضع له ، با رعايت علاقهاى كه بين معناى اول و دوم وجود دارد مثل استعمال لفظ اسد در رجل شجاع .
مجاز عقلى كه به آن مجاز مركب ، اسنادى و حكمى نيز گفته مىشود عبارت است از : اسناد فعل يا آنچه به معناى آن است به غير فاعل حقيقى با رعايت علاقهاى كه ميان آن دو ( فاعل و فاعل غيرحقيقى ) وجود دارد مثل : جرى الميزاب . از آنجا كه