انه 1 ) . . . و جريه 2 ) . . . بلاواسطة فى العروض 3 ) كما فى الماء الجارى 4 ) . . .
التلبس به 5 ) . . . و مع هذه الواسطة 6 ) كما فى الميزاب جارى 7 ) . . . الا انه 8 )
بله اگر اسناد مبدأ به ذات به صورت مجاز در كلمه باشد حمل مشتق بر ذات به صورت حقيقى صحيح نمىباشد مثلا اگر زيد عالم نباشد و ما مجازا بگوئيم زيد عالم ، حمل مشتق بر ذات به صورت حقيقى صحيح نيست كما اينكه اين مطلب واضح است زيرا كلمه عالم در غير ما وضع له خود استعمال شده ، ولى در مثال قبلى كه واسطه در عروض بود كلمه در غير ما وضع له خود استعمال نشده بلكه مجاز فقط در اسناد وجود دارد لذا حمل مشتق بر ذات به صورت حقيقى صحيح مىباشد .
1 ) شان
2 ) مشتق
3 ) يعنى در صدق حقيقى مشتق بر ذات لازم نيست كه حتما اسناد مبدأ به ذات به صورت حقيقى باشد بلكه اگر اسناد مبدأ به ذات به صورت واسطه در عروض و استاد مجازى مانند الميزاب جار هم باشد حمل مشتق بر ذات حقيقى است همانطور كه توضيح داده شد .
4 ) در اين مثال هم استاد حقيقى است هم حمل
5 ) مبدأ
6 ) واسطه در عروض
7 ) در اين مثال اسناد مجازى است ولى حمل حقيقى
8 ) مجاز
غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 553
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص٥٥٣