معنيش عام نيست چه همه موجودات در همهوقت منعم عليه نيستند .
كلمه 7 1 علماى 2 اهل سنت و 3 جماعت مىگويند كه عالم با جميع ذوات و صفات و افعالش در عرصهء وجود نسبت بخلاق عالم چون نقوش در صفحهء كاغذ است نسبت بنقاشى . اگر جزوى از نقش نيك نمايد و يكى 4 آن را ستايش كند بىتكلف ستايش نقاش است و اهل تحقيق از اولياى مكاشف 5 بر صحت اين معنى مجتمعاند . اللهم ثبتنا [ 272 ] على القول الثابت .
كلمه 8 صوفيه 6 موحده قدس اللّه اسرارهم كه از خواص اهل سنت و جماعتاند 7 با وجود علم اول و تحقيق آن مىگويند كه نقوش صور كونيه كه بقدرت كاملهء حق سبحانه و تعالى در عرصهء نمود آمدهاند از تجليات اسم بزرگوار الظاهراند 8 و حق 9 سبحانه بحسب صفات و شئون 10 خود در كسوت اينها ظهور نموده بل هر دو بيك ظهور ظاهر گشتهاند 11 و لهذا صاحب فتوحات مكيه رضى اللّه تعالى عنه مىگويند سبحان من اظهر الاشياء 12 و هو 13 عينها اى فى الظهور 14 ، چه حقايق عالم مظاهر صفات و شئونند 15 فى العلم .
كلمه 9 اكابر تحقيق * قدس اللّه تعالى ارواحهم تعظيم مظاهر و مخلوقات را از ادب مقام معرفت داشتهاند چه اينها مجالى جمال مطلقاند و مظهريت 16 ايشان مر مطلق را نه به آن معنى است كه ايشان عين مطلقاند تعالى عن ذلك علوا كبيرا بل به آن معنى است كه صفات افعال مطلق از پردهء اينها به حكم 17 لون الماء لون اناءه برنگ اينها ظهور كرده .
كلمه 10 صاحب فتوحات مكيه رضى اللّه عنه آن مؤدب عارف مىفرمايد كه ليالى ايام بيض مثال ظهور حق در خلق است چه در آن شب آفتاب در قمر ظاهر است [ 273 ] و همچنين قمر كه در اسم نوريت 18 با حق سبحانه شريكست در خلق ظاهر است . حق سبحانه نور را از اسماى 19 خود شمرده كه اللّه نور السموات و الارض * و قمر را نيز نور گفته . قال اللّه تعالى : و جعل القمر فيهن نورا * بلكه 20 حق بظهور قمر بحسب اين اسم ظاهر است و لهذا روزه كه آن نيز از مقولهء ظهور حق در خلق است درين ايام معتبر آمده . قال النبى صلى اللّه
كلمات الصادقين ( فارسي ) — صفحة مقدمه 165
مساهمون: محمدصادق دهلوي
صمقدمه ١٦٥