محيط ، پس اگر بهآنچه دريابند سر فرود آورند و به آن آرام گيرند و در ذوق آن بمانند و به آن ذوق از عالم بيرون روند ابد الآبدين در آن محبوس « 1 » باشند و از اذواق و مواجيد بىنهايت محروم و اگر بعمر ابدى درين يافت و نايافت سير كنند هنوز هيچ كار نكرده باشند و هيچ راه نرفته .
رشحه : روزى در معنى آيات « 2 » سوره اخلاص مىگفتند اول موجودى كه بايجاد حق سبحانه بىواسطه شيئى ديگر بوجود آمد صادر اول بود ، چون از مبدا فياض اظهار صادر اول مشابه بود به زادن لاجرم حق سبحانه درين سوره به آيه كريمه « 3 »
لَمْ يَلِدْ ،
نفى آن مشابهت فرموده و « 4 » چون حق سبحانه بعد از ايجاد موجودات و اظهار تعينات در مظاهر الهى و كونى بحسب ذات و صفات اسماء و افعال ظهور فرمود ، اينچنين ظهورى از مظاهر مشابه بود به زاده شدن لاجرم حق سبحانه درين سوره به آيه كريمه ،
وَ لَمْ يُولَدْ
نفى آن مشابهت فرمود و چون بعد از ايجاد موجودات نوع انسان « 5 » را به حكم خلق اللّه آدم على « 6 » صورة الرحمن نسخه جامعه و مظهر جمع اسماء « 7 » گردانيد وى را آئينه ذات و صفات و افعال بىنهايت خود ساخت از حيثيت جامعيت وى را مشابهت و مماثلتى به آن ذات يگانه مقدس كه آيه « 8 »
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ، اللَّهُ الصَّمَدُ ،
صفت او است « 9 » پيدا شد كه در آن وهم تصور كفو بود لاجرم حق سبحانه به آيه كريمه
وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ ،
نفى آن مشابهت و مماثلت فرمود .
رشحه : مىگفتند كه روزى همراه پدر خود به مجلس وعظ خواجه محمد كوسوئى رفته بودم « 10 » و در آن مجلس از خواجه خرق عادتى ديدم و تفسير آيتى شنيدم
هامش
( 1 ) - مج : محسوس باشند
( 2 ) - مى : در معنى آيه سورة الاخلاص
( 3 ) - مج : ( كريمه ) ندارد
( 4 ) - مج : ( و ) ندارد
( 5 ) - مج : نوع ايشان را
( 6 ) - مج : ( آدم ) افتاده
( 7 ) - مج : اسمائى گردانيد
( 8 ) - مج : ( قل ) افتاده
( 9 ) - مى : صفت دوست
( 10 ) - مى ، مج : محمد كوسوى .