بر وجهى كه هركه در وى صفتى از صفات سبعى مبطن بوده باشد آن كس در صورت آن سبع ، ظاهر خواهد « 1 » شد ، پس هرآينه روحانى كه آن صفت معنوى مستتر است ، جسمانى شود و جسمانى كه « 2 » آن صفتى است كه از انسان اكنون ظاهر است ، روحانى شود يعنى مخفى و مستتر گردد ، درين دو وجه كه گفته شد تعذيب نخواهد بود .
رشحه : « 3 » روزى عزيزى در مجلس « 4 » از ايشان « 5 » اين حديث پرسيد كه رسول صلى اللّه عليه و سلم فرموده است كه يؤجر ابن آدم فى نفقته كلها الّا شيئا وضعها فى الماء و الطين ، آدمى در همه نفقات خويش در آخرت مزد و « 6 » ثواب مىيابد ، مگر آن نفقه كه در آب و گل صرف كند ، پس بنابراين حديث ، لازم مىآيد كه ساختن بقاع خير را از مساجد و معابد و رباطات و امثال آن در آخرت هيچ اجرى نباشد ، ايشان فرمودند كه ما را در اين حديث معنى ديگر بخاطر مىرسد كه مراد به آب و گل ، عالم اجسام بود ، مقصود آنست كه آدمى هر نفقه كه كند مزد مىيابد مگر آن نفقه كه همت و نيت وى « 7 » در آن متجاوز از عالم اجسام نباشد و خاص از بهر فوائد و حظوظ جسمانيت و لوازم آن كند .
رشحه : مىفرمودند كه اگر تحصيل علم « 8 » اولين و آخرين كرده باشد ، در نفس آخر « 9 » هيچ علمى « 10 » او را دستگيرى نخواهد كرد و همه معلومات از لوح مدركه محو خواهد شد مگر آنكه ملكه حضور و آگاهى حاصل كرده باشد ، آنچه در نفس آخر « 9 » دستگيرى مىكند همين است ، جوانى غنيمت است . چند روزى رياضتكى بر خود « 11 » مىبايد نهاد و كنجكى مىبايد نشست و ملكه حاصل كرد « 12 » كه خاطر از مزاحمت نفى و اثبات خلاص شود ،
هامش
( 1 ) - مج : ظاهر شد
( 2 ) - بر : و جسمانى آن صفتى
( 3 ) - بر : ( رشحه ) ندارد
( 4 ) - مى : در مجلسى
( 5 ) - بر : از ايشان پرسيد اين حديث كه
( 6 ) - بر : مزد مىبايد و ثواب مگر آن
( 7 ) - چپ : ( وى ) ندارد
( 8 ) - مى : علوم اولين
( 9 ) - مى ، مج : در نفس اخير
( 10 ) - مى ، مج : علمى وى را
( 11 ) - چپ : رياضتكى مىبايد گرفت ، مى ، مج : رياضتكى بر خود مىبايد گرفت
( 12 ) - مى : حاصل مىبايد كرد ، چپ : حاصل مىكند .