نبوى آسانتر و مؤثرتر است گذشته از اين بايد گفته شود كه براى اين دسته از نويسندگان ، مجال چندانى نمانده بود تا تحت تأثير شيوههاى ديگر نويسندگى از مصنوع و مرسل قرار گيرند و از آن پيروى كنند زيرا ذهن و فكر آنان كاملا مشغول و مجذوب طرز سخن و شيوه بيان مشايخ و اكابر صوفيه بوده است كه در مجالس وعظ و تذكير با بيانى شيوا و با تعبيراتى نغز و دلاويز آميخته به اصطلاحات خاص صوفيه و لطائف امثال و حكم براى مريدان خويش سخن مىگفتهاند و در اثر همين عوامل كه گفته شد ، كتب و رسالات خويش را با نثرى سادهتر و روانتر و با تغييراتى روشن و جملههاى كامل و تا حدى خالى از تصنع نوشتهاند كه مثل اعلاى آن كتاب تذكرة الاولياء شيخ عطار نيشابورى ، كه آيتى از فصاحت است .
ثانيا : نويسندگان صوفيه غالبا در دنبال ترجمه احوال مشايخ و بزرگان خويش مقدارى از سخنان و اقوال ايشان را در زير عنوان كلمات مسموعه يا معارف و لطائف ، نقل مىكنند كه به صورت مواعظ و سخنان حكمتآميز و يا تفسير و تعبير آيات قرآنى و احاديث نبوى و كلمات بزرگان دين و اولياء الله با اصطلاحات خاص اين طايفه است ، اين نوع سخنان در مذهب اهل تصوف در حكم ادعيه ماثوره و اخبار و احاديث پيشوايان دين است كه تقريبا جمله به جمله از ديرباز ، سينهبهسينه حفظ و ضبط مىكردهاند و حتى المقدور در تصرف آن جائز نمىشمردهاند و نويسنده كتاب نيز خود را ملزم و موظف مىدانسته كه عين آن كلمات و عبارات را ضبط كند تا جانب امانت را رعايت كرده باشد ، چنان كه صاحب كتاب رشحات در چند مورد به اين موضوع صريحا اشاره كرده كه بايد در روايت آن سخنان جانب امانت را نگهدارد . « 1 » و لذا تمام مطالبى كه در
هامش
( 1 ) - اولا در مقدمه كتاب صفحه 8 : بعد از انقضاى هر صحبتى و انطواى هر بسطتى محفوظات و مكنونات را بىشايبه تغيير و تبديل بقيد تعليق و تحرير درمىآورد .
ثانيا در صفحه 38 : لاجرم در اين مقام الفاظ مصطلحه ايشان كه دانستن طريقه اين -