اسلوب نگارش اين دو كتاب كه در موضوع واحدى نوشته تا حدى بهم نزديك است بهطورىكه اگر مقدارى از مطالب اين دو كتاب را بىذكر نام در دنبال هم بنويسند تقريبا تشخيص اينكه كدام قسمت از آن نوشته مربوط به كداميك از آن دو كتاب است مشكل خواهد بود و چون هر دو نويسنده از روى خلوص نيت و صدق عقيدت چيز نوشته و در دام لفاظى و عبارتپردازى نيفتادهاند لذا نثر هر دو كتاب كه در موضوع واحدى نوشته شده از سلامت كلام و سادگى عبارات و روشنى معنى برخوردار است . الا اينكه عبارتها و شعرهاى عربى و آيات قرآنى و احاديث و اخبار در نفحات الانس بمراتب بيشتر از رشحات به كار رفته ، معهذا بايد گفت كه اين دو كتاب از جهات عديده با يكديگر تفاوت كلى دارند ، زيرا كتاب رشحات فقط اختصاص به شرح حال مشايخ فرقه نقشبنديه دارد ، درصورتىكه كتاب ، نفحات الانس جامى يك تذكره عمومى مشايخ صوفيه است از هر فرقه و طايفه جز مشايخ بزرگى كه پيرو مذهب حقه شيعه بودهاند از قبيل شاه نعمت الله ولى و شيخ صدر الدين صفوى و سيد محمد نوربخش و ديگران تفاوت ديگر آنكه صاحب رشحات بيش از آنكه به شرح حال و سوانح ايام زندگانى صاحبان ترجمه توجه كند ، بيشتر بنقل اقوال و گفتار آنان متوجه بوده و اقوال گفتار هريك از آنان كه غالبا در مكارم اخلاق و نصيحت و موعظه بوده يا تفسير آيات قرآنى و احاديث نبوى يا شرح و تبيين اصطلاحات عرفانى و ذكر امثال و حكايات كه به نسبت اهميت هريك در ذيل چند ( رشحه ) بيان كرده است . با توجه به مراتب مذكور نبايد تصور كرد كه مولانا فخر الدين على صفى در نوشتن كتاب خود از نثر نفحات الانس تقليد كرده ، زيرا به نظر حقير نثر رشحات از جهت روانى الفاظ و وضوح مطالب و كوتاهى جملهها فصيحتر و مخصوصا از حيث جملهبندى و رعايت قواعد دستور زبان درستتر و بهقاعدهتر است از نثر نفحات الانس ، و اگرچه نفحات الانس نيز ساده و خالى از تعقيدات است ولى در هر صورت آثار ترجمه و تحرير از وجنات قسمتى
رشحات عين الحيات ( فارسي ) — صفحة مقدمه مصحح 111
مساهمون: على بن حسين واعظ كاشفى
صمقدمه مصحح ١١١