ب . ويژگىهاى صرف و نحوى
نوع خاصى از صرف فعل .
صيغههاى ماضى استمرارى و وجوه شرطى ، بيان خواب و تمنائى كه در متون اين دوره با « ى » به كار رفته است در طبقات الصوفية در اكثر قريب به تمام موارد با افزوده شدن يك صامت « ذ / د » به صورت « - يد » در آخر فعل به كار رفته است .
اين صورت صرفى غير از تفسير كشف الاسرار و رسائل خواجهى انصارى در تفسيرهاى سورآبادى و تفسير تربت جام نيز متداول است و در متنهاى ديگر بازمانده از اين دوره ديده نشده است . آيا اين ويژگى در گويش مردم هرات و نيشابور ( سورآباد ) مشترك بوده است يا آنكه كاتبان تفسير سورآبادى و تربت جام هراتى بودهاند ؟ بايد توجه داشت كه علاوه بر قرب جوار ، هرات و نيشابور در اين دوره از تاريخ از يكديگر جدا نبودهاند و احتمال نزديكى زبان در اين دو شهر بسيار زياد است . بههرحال اين نوع صرف از اختصاصات زبان مردم هرات و طبقات الصوفية شمرده مىشود . يكى از مواردى كه جامى در بازنويسى مطالب طبقات الصوفية تغيير داده است همين مورد است .
ماضى استمرارى
وقت بود كه سه روز برداشتيد كه فتوح نبوديد . از سه روز درنگذشتيد .
77
هر سال به با حفص حداد آمديد از نسا به زيارت ، در راه خواب نكرديد و چيزى نخورديد و بر طهارت رفتيد . 116
چون مىگفتيد يا خير من گفتيد لبيك ، تا پنج سال . 345
من احوال و سخن وى مىپرسيديد . 373
همهشب فرياد مىكرديد و سخن مىگفتيد . 373
بوالحسن بانگ گرگ كرديد تا جايى كه سگ بوديد ، آواز دادى و وى