تخطي إلى المحتوى الرئيسي

طبقات الصوفية ( فارسي ) — صفحة مقدمه 115

مساهمون:

صمقدمه ١١٥
مىتوان تقسيم كرد : الف - ترجمه‌ى احوال و اقوال مشايخ . ب - مناجات‌ها . ج - فصل‌هاى خاص يا مستقل .

الف - ترجمه‌ى احوال و اقوال مشايخ

بيان مطلب در اين بخش‌ها از كتاب كه ذكر نام مشايخ و اشارت به حال و مقام و استادان و مشايخ آنان ، و سال وفات و نقل برخى از سخنان را در بر دارد به گونه‌ايست كه از آن مىتوان به فهرستى از امتيازات مشايخ تعبير كرد . به همين سبب جملات آن كوتاه و اشارت‌وار است و رابطه‌ها غالبا حذف شده است . بيان سخنان مشايخ نيز بر همين سياق است كه در بيشتر موارد با سلسله‌ى اسناد همراه است . حكايات و داستانها نيز در بيشتر موارد كوتاه و مختصر است .

ب - مناجات‌ها

مناجاتهاى پير هرات به سبب شور ، عمق و حالى كه در آن‌ها وجود دارد از ديرباز - حتى در زمان حيات او - دلهاى خاص و عام را صيد كرده است . اين مناجات‌ها كه در حقيقت بيان آزادانه‌ى دريافت‌هاى پير هرات ، و به سخن ديگر راز و نياز بنده‌ايست كه جانش از شور و شوق و عشق لبريز است با خداى خودش و از آن حالاتيست كه به گفته پير هرات در آن ، ميان بنده و اللّه كسى و چيزى نمىگنجد . مسائل و موضوعاتى كه در اين مناجاتها بيان شده است در عين باريكى و عمق از اهم مسائل و موضوعات عرفان و تصوف است كه با وجود سادگى و روانى ظاهرى حالت راز و رمز دارد . بيان پير هرات در اين مواضع از مرزهاى نثر بسى فراتر مىرود و در مركز دايره‌ى شعر قرار مىگيرد . وجود سجع‌ها و قرينه‌ها نيز اين حالت را تقويت مىكند ، و مناجاتها را تا سرحد يك شعر تمام عيار بالا مىبرد