فصل هفتم وجه تقدّم مغضوب عليهم بر ضالّين
با اينكه هميشه ضلالت موجب غضب الهى است وبهمين ملاحظه بايد ضالّين را بر مغضوب عليهم مقدّم آورد ؛ ليكن در كريمهء مباركه عكس اينست ، ومغضوب عليهم بر ضالّين تقدّم دارد ؛ ودليل آنرا ميتوان از جهاتى مختلف مورد بررسى قرار داد :
1 - مراد از مغضوب عليهم قوم يهود است كه از حيث زماني بر ضالّين يا قوم نصارى تقدّم دارد ، ولذا همين تقدّم بچندين قرن موجب مقدّم آمدن غضب بر يهود است ؛ زيرا كفران نعمت اين قوم ، موجب نقمت آنها گرديد ونقمت همان انتقام الهى است ، كه مقابل انعام بوده وهيچ انتقامى بدون غضب نخواهد بود ؛ وبالمآل حقّناشناسى يهود از پيغمبر خدا ، حضرت موسى كليم اللّه وتحريف تورات وتغيير كلمات آن از مواضع خود بحكايت قرآن حكيم :
« مِنَ الَّذِينَ هادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ ، وَيَقُولُونَ سَمِعْنا وَعَصَيْنا »
يعنى برخى از جهودان بتحريف ودگرگون كردن كلام اللّه از مواضع خود پرداخته وميگويند شنيديم وعصيان ورزيديم ؛ پس عصيان آنها موجب غضب خداوندى گرديد وبدين مناسبت در آيهء مورد تفسير ، غضب خاصّ اين قوم بوده وبر وجه عموم ، هر گمراه ديگرى را نيز شامل است . امّا شمول كريمهء مزبور بر وجه خصوص بر قوم يهود طبق آيهء دوازده وسيزده از سورهء مائده هم ميباشد كه خداوند از بني إسرائيل اخذ ميثاق كرد كه نماز خوانده وزكات بدهند ورسل الهى را عزّت نهاده وقرض الحسنة بدهند ؛ تا سيّئآت آنان پوشيده مانده وآن قوم را بجنّات وبهشتهايى داخل كند كه انهارى از آبهاى گوارا در آن جارى است ؛ ليكن قوم مزبور بنقض ميثاق با خدا پرداختند