تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 1131

مساهمون:

ص١١٣١
حالم گرديده وبدين منزلت نسبة كامل دست يافتم ؛ پس آن‌كس كه در مرتبه‌اى بالاتر ومقامي والاتر از من است ؛ چه خواهد داشت والبتّه وبطور قطع داراى طمئنينه ومقتضايى شاملتر بوده وبكمالى أعلى وشايسته‌تر واصل ونائل ميباشد ؛ وبطور كلّى بايد متوجّه بود كه بر ورأى هر حجاب ورتبه ومقام ، حجاب وسترى ديگر بوده ومراتب ومقاماتى برتر است .

مرتبه سوّم حيرت وضلالت :

در آغاز اين مبحث ، بايد دانست كه كلّ مخلوقات ، مظاهر أسماء وصفات الهى بوده وبراي هر اسم وصفتي هم تجلّيات وعلوم وأحكام وآثاري ميباشد كه در حيطهء وجود ودايرهء تحت حكم وتصرّفاتش ظاهر ميگردد ، وبالأخره هر صنفى از أصناف موجودات ، مستند بحقّ اوّل بوده وحيثيّات خاصّهء خويش را از سلطنت مطلقهء أو أخذ ميكند ؛ وچون أسماء متقابل ومختلفند ؛ بنابراين ، احكام وأوصاف وآثار وأحوال آنها نيز متفاوت بوده وشخص عاقل ، اگرچه بحدّ مكاشفه نيز نرسيده باشد ؛ مىفهمد كه سبب اختلاف در موجودات ، بلحاظ اختلاف در مظهريّت آنها از اسمى معيّن بوده وچون أسماء اللّه برحسب ظهور خود متفاوت ميباشند ، خلق هم تابع احكام ظهور آنها بوده وبا توجّه بدينكه هر اسمى از وجهي عين مسمّى واز وجه ديگر غير از مسمّى ميباشد ؛ پس احكام آنها هم داراى وجه بوده وبدان گروه از أهل عقايديكه در حجابند ، احكام وجهي كه غير از مسمّى است حكومت وتسلّط دارد ؛ وأهل ذوقهاى مقيّديكه حكم وجه اتّحاد اسم ومسمّى حاكم است ؛ أصل تخصيص وتمييزى كه مقتضى مرتبهء اين اسم است در آنها باقي خواهد بود ؛ ولى أكابر وأعيان عرفاء وخاصّان أهل سلوك يا أنبياء ورسل داراى مرتبهء جمعى بوده وواجد حيطهء تجلّى ذاتي حقّند وبهمين ملاحظه در حالت جمعى خود ، وجه صواب را در جميع أمور ومسالك وخيرات ومصالح دانسته ونيز بخطاهاى نسبى خود هم واقف ومستحضرند ؛ وحكم علم ومعرفت وشهود آنان درهرحال ومقام بر وجودشان سرايت داشته ودرعين‌حال در بسيارى از أمور نيز با جميع آدميان در مراتب مختلف ، مشترك ميباشند . سپس بايد دانستكه : چون انسان بصفاى كامل وقرب إلى اللّه وخلوص وصلاح لازم رسيده وبكلّيات احكام أسماء وصفات اضافهء بعالم تكوين وحضرت حقّ - سبحانه تعالى - دست يافت وقابل هردو حكم يلي الرّبى ويلي الحقّى گرديد ، بهر اسم وصفت وحالي احاطه واستيعاب يافته وبكمال مطلوب ومظهريّت أسماء اللّه وصفاته العليا نائل