وبرعكس بمناقب طاعات وحسنات در نفس آدمي پديد مىآيد ، وهمين انگيزهء عالمانه موجب منع از وقوع معصيت ومشوّق وداعى بانجام طاعات وعبادات گرديده وچون بحدّ تأكيد ورسوخ در نفس رسيد ؛ آنگاه بملكه يا هيأتى نفساني مبدّل خواهد شد ؛ بويژه كه بمتابعت از وحى پرداخته ودر انجام دادن أوامر ونواهى كمترين غفلتى نورزد ، ودر اينصورت صاحب چنين خصلت وملكهاى نهتنها بمعاصى صغيره وكبيره وآنهم با داشتن اختيار وامكان ارتكاب آنها ، بهيچ وجه مبادرت نخواهد كرد ، كه حتّى بترك أولى وصدور سهويّات خطئى نيز آلوده نخواهد شد ؛ والبتّه بايد دانست كه ملكات راسخه ، در نخست عالمانه بوده وسپس بصورت « حال » درآمده وبا تكرار بسيار بهيئت ملكهء راسخه در نفس پديدار ميگردند وهرچه رسوخ آنها بسبب بعد از معاصي وشرور وقرب بطاعات وخيرات بيشتر شود ؛ نفس آدمي بمراتب عاليهء آن تكامل يافته وبصفتي غير قابل زوال وتغيير مبدّل ميشود ، ودر اين هنگام صاحب چنين نفسي را معصوم خوانند ، وبا اين وصف صدور معصيت از أو ممتنع ميگردد ، ومراد از اين امتناع نيز در همين وصف عصمت ، بمعنى عدم امكان ارتكاب معاصي نبوده ، وبتعبير ديگر قادر بصدور معاصي از نفس وبوسيلهء أعضاء بدن خود ميباشند ؛ ليكن با اختيار كامل ، هرگز ذنوب وشرور ومعاصي را بر طاعات وعبادات وخيرات ترجيح نداده وبالنّتيجه به ارتكاب آنها نخواهند پرداخت ؛ وگرنه امتناع بمعناى عدم امكان صدور گناهان از موارد مدح وستودن معصوم وشرافت وعظمت وقرب آنان بدرگاه خداوندى نبوده وهمانند صفات ذاتي يا عصمت ملائك نيست كه « لا يعصون ما أمرهم اللّه » وبديهي است كه عدم قدرت بر ارتكاب معاصي در معصوم ، موجب فضيلتى براي آن سروران عالم امكان وبرگزيدگان الهى نخواهد بود ؛ وهنر آن بزرگواران در اينستكه با امكان صدور معاصي از نفس وبدن آنان ؛ هرگز به ارتكاب گناه اعمّ از صغيره يا كبيره وحتّى ترك أولى وسهويّات وخطيّات هم نخواهند پرداخت ، ولازم بتذكّر است كه عدم سهو وخطا در آنان بسبب رسوخ قبح معصيت وحسن وقرب طاعت ميباشد كه در نفس نفيس وقدسي آنان كامن ومرتكز شده وبا داشتن اختيار كامل ؛ هيچگاه بجانب صغاير وخطيّات نرفته ووجود كامل وقدّيس أنبياء ورسل ومعصومين از آل محمّد - عليهم آلاف التّحية والثّناء - برذائل ودنائت وخسّت وبعد از خداوند متعال مشوب وآلوده نخواهد گرديد .
تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 1099
مساهمون: غلامحسين رضانژاد
ص١٠٩٩