تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 1025

مساهمون:

ص١٠٢٥
وصفات خود را بمحو ومحق وطمس ؛ فانى در معبود أزل وأبد كرده وبفناى كلّيه رسيده است ، وچنين كسى از خدا جز خدا را نميخواهد ، وحتّى دعاء أو نيز از زبان الهى بدو القاء ميگردد ، وبمصداق
« وَاللَّهُ خَيْرٌ وَأَبْقى »
در دار هستى وديار وجود ، بطور مطلق ، ديّارى جز ذات واجب الوجود را نمىخواهد ، وبنا بسرودهء عارف بلخى :
آن دعاء بيخودان ، خود ديگر است * آن دعا زو نيست ؛ گفت داور است
آن دعا حقّ ميكند ، چون أو فناست * هم دعاء وهم أجابت ، از خداست
چون خدا ، از خود ، سوآل وكدّ كند * پس دعاء خويش را ، چون ردّ كند ؟ .
زو دعاء وزو أجابت ، بىشكى است * داعى ومدعوّ ، دعا ، اين سه يكى است
مقصود ومراد مولانا جلال الدّين بلخى ، عارف عديم النّظير عالم اسلام وبزرگ إيراني حكيم وموحّد بينا اينستكه : بنابر اتّحاد عقل وعاقل ومعقول ؛ داعى ومدعوّ ودعاء اين سه يك حقيقت وجودي بوده ، وغلطبينى وكج‌نگرى جاهل وعابد متوهّم ومنحرف از صراط مستقيم ، اين أمر واحد را بسه چيز تحليل كرده وناگزير از وحدت حقّه ، بكثرت باطل گرفتار آمده ودر نتيجة « از صراط حقّ بعيد افتاده است » . بهروجه ، حتّى آنانكه دعاء را براي برآوردن مطلوب دنيوي وجسمي واهل‌وعيال وفرزندان خود ميخواهند ؛ اگرچه از فضيلت أرباب حكمت وعلوم معقول وأصحاب خرد ، بىبهره‌اند ؛ وهرگز بنحوهء تفكّر آنان نائل نمىآيند ؛ ليكن بهتر وبرتر وبسى فاخرتر از وجود كساني از جاهلان محضند ، كه برحسب ظاهر با دعاء ومدعوّ رحماني ومسؤول سبحانى آن كارى نداشته واز قرب لفظي بحضرت حقتعالى نيز فارغ وجدا وبدورند ؛ هداهم اللّه تعالى بمعرفته وصراطه ، والّا فخذلهم اللّه في الدّارين . پس أصل دعاء في الحقيقة ، رابطه مهر والفت با محبوب ومعبود حقّانى بوده وداعى از ذكر وياد وخواستن از مدعوّ الهى خود ، بكمال التذاذ وخرسندى وتمتّع روحي ومعنوي ميرسد ، وطلب أمور دنيوي يا اخروى فرع اين أصل بوده وبطور مستقلّ منظور ومورد ارادهء داعى نميباشد ؛ وچون دعاء عاشقانه وبا تضرّع وابتهال أداء گردد ، چه بزبان فارسي باشد وچه عربى ، وچه بسخن منثور بيان شود وچه منظوم وشاعرانه ، انسانرا به أوج كرسي وعرش رسانده واز سراچهء تركيب عنصرى بسراپردهء احدى وحريم قدسي صفات سرمدي رفعت وتعالى ميبخشد ، ودر چنين هنگامه ونشئه‌ايست كه انسان بياد دعاء عرفهء حضرت سيّد الشّهداء وشهيد في اللّه وشاهد باللّه حسين بن علي - عليهما السّلام
تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 1025 | غلامحسين رضانژاد