جماعت مؤمنانرا نيز در آن داخل كند ، بلحاظ استحقاق حتّى يكتن از آنها ، مورد دعاء را براي بقيّه نيز برآورده مىنمايد .
فايدهء دوّم :
روايتي از پيامبر أكرم وحبيب خدا محمّد مصطفى « ص » منقول است كه :
« ادعوا اللّه بألسنة ما عصيتموه بها » يعنى خدا را بزبانى بخوانيد كه بدان گناه نكرده باشيد ؛ وحقيقت چنين دعايى قابل ردّ ونپذيرفتن نيست ؛ زيرا سائل از آنحضرت پرسيد : چنين زبانى را از كجا بيابيم ؟ ! . فرمود تو با زبان غير عصيان نكردهاى ، چنانكه ديگران هم با زبان تو مرتكب گناهى نشدهاند ؛ وآنگاه كه هريك براي ديگرى دعاء كنيد ، آندعاء به أجابت مقرون است ؛ ولذا لفظ « إهدنا » از همين خصيصه برخوردار ميباشد ، ودليل جمع بودن آن بوضوح لازم پيوست . پس داعى ونمازگزار در تلفّظ
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ »
بهدايت خود ومؤمنان ديگر وحتّى گمرهان نيز توجّه دارد .
فايدهء سوّم :
بدانگونه كه در آغاز فاتحه الكتاب يا سورهء حمد ميخوانيم :
« الْحَمْدُ لِلَّهِ »
ونميگوييم : « أحمد اللّه » پس جميع مسلمانانرا در حمدگزارى وثناءگويى بذات حقتعالى بنحو استغراق جنس حامدان در آن سهيم وشريك كرديم ؛ واز نظر ملاحظهء غير در دخول بحقيقت ثواب ، اقامهء صلاة ، نماز را بجماعت ميگزاريم ، ودست خدا را با جماعت ميدانيم ؛ بنابراين ، بايد در وقت دعاء وسوآل نيز جماعت مؤمنان ومسلمانانرا نيز در دعاء دخالت دهيم وكريمهء مورد تفسير را با صيغهء جمع يا متكلّم معالغير بيان كنيم ، تا بمدعوّ موردنظر رسيده وبخاطر جمع ياد شده ، خداوند در برآوردن حاجات داعى ؛ از گناه أو وديگران درگذشته ودعاء آنانرا به أجابت مقرون دارد .
فايدهء چهارم :
آنگاه كه عابدى بقصد پرستش حق بصيغهء جمع ميگويد إهدنا ، نظر بقول رسول أكرم ( ص ) دارد كه فرمود : « الجماعة رحمة والفرقة عذاب » وبهمين دليل حمد را با الف ولام استغراق يا جنس ميخواند تا در تحميد جميع عابدان شريك بوده وآنانرا نيز متقابلا در بهرهء معنوي عبادت خويش سهيم گرداند ؛ چنانكه در عبادت نيز بلفظ جمع ميگويد :
إِيَّاكَ نَعْبُدُ
ودر طلب استعانت از خداوند رحمان هم بطور معالغير
« نَسْتَعِينُ »
را بر زبان ميراند ؛ لاجرم چون در مقام طلب هدايت هم واقع گردد ، آنرا بلفظ جمع خواسته ومؤمنان وحتّى گمكردهراهان ديگر را نيز در آن داخل وشريك ميكند ؛ وإهدنا را بر زبان جارى مىنمايد ؛ ولذا در مقام اقتداء بصالحان امّت بلفظ جمع بجملهء
« أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ »
تكلّم كرده وآنگاه كه از مغضوبان ومردودان سخن ميراند ،