درگاهش بوسائلى سست وپوچ ونامطمئنّ وموهوم چنگ نزده ودر نتيجة بمقصود خود نائل نشوند ؛ ودر فرمان موسى بقوم خود نيز آمده است : استعينوا بالله والصبر كه استعانت از خداوند تعالى نخست واز صبر كه بهترين وسيلهء مطمئن است ، پس از آن نازل شده وبعبارت ديگر واو عطف در كريمهء مزبور افادهء معنى تمسّك بوسيلهء الهى را ميكند ، والبتّه تعيين وسيلهء استعانت ، مانند صبر وصلاة از جانب حضرت حقتعالى ، برتر وبهترين رهنمون ممكن در رستگارى وطلب معونه وكسب حوائج عبد بوده ، وبالمآل خداوندى كه استعانت عبد را منحصر بخود كرده است ؛ با توجّه بدينكه « أبا اللّه أن يجرى الأمور الّا بأسبابها » چون بندگان أو در عالم أسباب واقعند ، ناگزير بايد بوسائلى متوسّل شده وبه اسبابى مطمئن ومعقول دست يازند ؛ بنابراين ، چه بهتر كه خالق منّان بر آنان منّت نهاده وعاليترين وسيله وسبب را بر بندگان مستعين خود معرّفى كند ، تا راه باطل نپيموده وبشرف استعانت نائل آيند . پس تفسير كريمهء مزبور در سورهء أعراف اينست : استعينوا بالله وتمسكوا بالصبر زيرا تمسّك بوسيلهء الهى داخل در حقيقت حصر خداوند در استعانت عبد از أو بوده وبا اين هدايت حقّانى در انتخاب وسيلهء تمسّك ، سعى بندگان أو در استعانت بهدر نخواهد رفت .
لامعهء يازدهم :
عابد در موقع قرائت سورهء حمد از دو حال خارج نيست ؛ يا صورتي از مفاهيم اللّه و
رَبِّ الْعالَمِينَ
و
الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
و
مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ
در ذهن ونفس أو متصوّر ميگردد ، ويا نه ودر حال نفى صورت مفاهيم مزبور ، عبادت أو جز لقلقهء لسان نبوده والبتّه چنين عبادتي از نكردن آن بهتر بوده وبهروجه بوصيّت علىّ أمير المؤمنين ( ع ) بأصحاب خود عمل كرده است ، كه : « تعاهدوا أمر الصّلوة وحافظوا عليها » وبالأخره با خواندن نماز خود را از رديف أهل جهنّم بعد خارج كرده ، زيرا علىّ عليه السّلام فرمايد : « ألا تسمعون إلى جواب أهل النّار حين سئلوا « ما سلككم في السّقر ؟ » قالوا : لم نك من المصلّين » وبهمين دليل چنين نمازگزارى در حدّ اجراء امر الهى بمرتبهاى از قرب حقّ ميرسد ، اگرچه اهميّت قابل اعتناء وتوجّهى نداشته باشد .
امّا اگر صورتي از مفاهيم مزبور در ذهن ونفس عابد نقش بسته ونفس أو بدان صورت متصوّر گردد ، اين امر اگر بحقيقت أسماء اللّه نزديك باشد ؛ آن عابد بعبادت حقيقي حقّ كه حقّ عبادت است نائل آمده وبه برترين مقام ومرتبهء قرب خداوندى راه يافته است ؛ والبتّه استعانت عبد از اللّه و
رَبِّ الْعالَمِينَ
در تحقّق اين مرتبه شرط اصلى نيل