وجه چهارم - معبود بايد در وجود وكمالات وجودي ، أشرف بر هر ممكنى بوده وچون چنين باشد ؛ در اينصورت بايد ذكر أو متقدّم بر هر موجودى ديگر آيد ؛ ودر نتيجة هرگز آدمي ذات واجبالوجود را در عبادت ، مؤخّر بر هر ممكن الوجودي نخواهد دانست وانسان عاقل أصل ومبدء وجود را رها نكرده وبقبول عبادت وطاعت ومذلّت واستكانت موجودات ممكنهء ديگر ، رضايت نميدهد .
لمعهء سوّم :
نون در ابتداء نعبد يا براي جمع است ويا تعظيم عابد از نفس خود ؛ امّا جمع نيست ؛ زيرا عابد در حين قرائت فاتحه يك تن است ؛ وبراي تعظيم هم نميباشد ، بدين دليل كه عابد ونمازگزار در پيشگاه خداوند تعالى وروبروى قبله ؛ خود را در كمال ذلّت وخضوع واستكانت وانكسار مىبيند ، وباقي نميماند جز اينكه نعبد را بگاه نماز بجماعت وبصيغهء جمع خوانيم ، بدين لحاظ كه خواننده خود وديگرانرا در مقابل خدا ودر مقام عبادت جمعى در مىيابد ، وبدين معنى أعبد نميگويد وآنرا بصيغهء جمع وبصورت نعبد قرائت ميكند ؛ چنانكه حديث رسول گرامى اسلام ( ص ) نيز اين معنى را تأكيد نموده وفرمايد : « التّكبيرة الأولى في صلاة الجماعة خير من الدّنيا وما فيها » .
ديگر اينكه : اگر انسان نماز را به تنهايى خواند ونه در جماعت ؛ آنگاه كه
« إِيَّاكَ نَعْبُدُ »
ميگويد ، جميع ملائك را با خود مصلّى دانسته وأو با همهء فرشتگان بنماز مىپردازد ودر اينصورت أعبد صحيح نبوده وبايد نعبد بخواند ، تا فرشتگان را نيز در عبادت خداوند منظور نمايد .
نكتهء لطيف ديگر اينكه : مؤمنان برادران يكديگرند ، ولذا اگر انسان در مقام صلاة خود أعبد بگويد ، تنها خود را در عبادت مطرح ميكند واگر نعبد بگويد ، هم خود وهم برادران ديني خويش را اراده كرده است ؛ وچنانكه سعى در مهمّات جميع مسلمانان جهان نمايد ؛ قرائت نعبد بدين معنى است كه نمازگزار در حين عبادت خود ، اوّلا به اصلاح أمور همهء مسلمانان وقع مىنهد ، وثانيا در برآوردن حاجات آنان ميداند كه هركس حاجت مسلمانى درمانده را برآورده كند ؛ خداوند تعالى جمع حاجات أو را برآورده خواهد كرد ؛ وبالأخره نكتهء مهمّتر اينستكه : هرگاه عبدي از عباد در مقام صلاة بكريمهء
« إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ »
زبان ميگشايد وآنرا با ضمير جمع بيان ميكند ، بايد توجّه داشته باشد كه نماز خود را با نماز ديگران درآميخته وجميع آنها را بأهم به پيشگاه معبود حقيقي عرضه ميدارد ؛ ودر اينصورت اگر عبادت أو معروض فتور
و