تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 821

مساهمون:

ص٨٢١
پس از فوت ودر حشر زنده كرده وبا جمع اجزاء متفرّق آن تأليف وتركيب مينمايد وبر جمع وايجاد وإحياء آن قادر است ؛ ولذا پيامبر أكرم طبق أحاديث متواتر ، معاد جسماني را اثبات مىكرد ودر پاسخ شبههء آكل ومأكول ، بدين فرض كه اگر انساني انسان ديگر را بخورد ومأكول جزء بدن آكل گردد ؛ يا عود كننده اجزاء بدن خورنده است ويا شخص خورده شده ، وبالأخره در هردو صورت ، يكى از ايندو بتمام معنى عود نكرده است . آنگاه صاحب طوالع در دفع شبههء مزبور گويد : معاد هريك از آكل ومأكول به أجزاء اصلى يا « عجب الذّنب » است كه از بين نرفته وباقي ميماند وبهمين دليل شبههء ياد شده وارد نيست ، زيرا اجزاء اصلى ياد شده در قيامت ويوم الدّين ، بتشكيل بدن محشور پرداخته وپس از بازگشت انسان بثواب وعقاب خود ميرسد ؛ وآيات قرآني :
« فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ »
و
بَلى قادِرِينَ عَلى أَنْ نُسَوِّيَ بَنانَهُ
شاهدي بر اين مدّعى ميباشد ، زيرا در معاد روح تنها وبدون بدن مادّى وعنصرى ، تسويهء بنان معنى ندارد ، مگر در بدن جسماني ؛ وبعلاوة مردن وهلاكت انسان بمعنى معدوم شدن صرف وبطور مطلق نبوده وبمعنى تفريق اجزاء ميباشد وبالمآل كريمهء :
« كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ »
هلاكت بمعنى معدوميّت محضه نيست ؛ وجز تفرقهء اجزاء بدن وخروج جسم از حدّ انتفاع نخواهد بود . جمال الدّين مقداد سيورى حلّى نيز در كتاب « اللّوامع الإلهيّة في المباحث الكلاميّة » عقيدة دارد كه خداوند تعالى قادر بر هر امر ممكنى بوده وچون عالم بجزئيّات است ؛ ودر ابتداء حتّى بدون موادّ پراكنده بخلق واحياء انسان پرداخت ؛ پس از مردن وباقيماندن اجزاء متفرّقه وصورت وشكل آدمي ، آسانتر به اعادهء أو ميپردازد وعود انسان در يوم الدّين براي رسيدگى بحساب وثواب وعقاب أو ناممكن نيست ؛ وعلّامهء دوانى ، ملّا جلال الدّين صدّيقى در « شرح عقائد عضديّه » گويد : اعتقاد بمعاد جسماني بر اطلاق شرعي واجب بوده وانكار آن موجب كفر است ، ولذا به إجماع أمم سالفه ضرورتي ديني ميباشد ، ولذا شخصي بنام ابىّ بن خلف ، با استخوانى پوسيده كه در كف داشت ، به نزد رسول خدا ( ص ) وارد شد وآن استخوان را فشرده وبصورت گرد درآورد واز آنحضرت پرسيد : آيا خدا اين استخوان ذرّه شده را زنده ميكند ؟ ! ؛ پيامبر ( ص ) فرمود آرى ، وترا نيز در جهنّم داخل خواهد كرد ، ولذا فخر رازي گويد ، تبدّلات اجزاء بدن انسان در طول مدّت حيات هم بسيار بوده ، ولى در هر حالت اين تغييرات قادح در