فصل هفتم وحدت جمعى حاصل در معاني مختلف دين
1 - دين بمعنى مجموعهء أصول وقواعد نيل بحقّ :
با توجّه بمعانى گوناگونى كه در قرآن حكيم براي كلمهء دين آمده ودر آياتي متعدّد بكار رفته است ؛ ونيز با عنايت بمعانى وصفى يا اصطلاحى هريك ؛ ناگزير در اين فصل در وفق دادن وتقريب مفاهيم آنها كوشيده ودر ايجاد وحدتي جمعى در معنى حقيقي دين مبادرت ميكنيم وبذكر ادّلهء تقريب آنها پرداخته مىآيد .
در سورهء نحل دين در كريمهء :
« وَلَهُ الدِّينُ واصِباً »
بمعنى ستايش ثابت ودائم وواجب آمده است كه جز براي خالق آسمانها وزمين حقيقتي ندارد ، ودر آيهء نازله در سورهء توبه :
« وَلا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ »
بمعنى نپذيرفتن وأطاعت نكردن از دين حقّ آمده ودر كريمهء 132 در سورهء بقره :
« يا بَنِيَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى لَكُمُ الدِّينَ »
يعنى حضرت يعقوب بفرزندان خود گفت كه خداوند اين دين را براي شما برگزيده است ؛ مراد از دين ، سيرت وسان حقيقي وروش الهى است ، كه بخشي از حقيقت اسلام ميباشد ولذا در آخر آية فرمايد :
« وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ »
ودر همين سورهء بقره نازل است :
« وَقاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ »
يعنى با كفّار ومشركان بجنگيد ، تا ديگر فتنهاى برجاى نماند ، ودين فقط دين خدا باشد وبس ؛ ودر سورهء آل عمران كريمهء
« إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ »
ودر همين سوره ، آيهء :
« أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ »
دين بمعناى اسلام ودين خدا نازل شده كه در كريمهء :
« رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً »
تأييد گرديده ودر آيهء :
« وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ »
در سورهء انفال ، بمعنى دين بر حقّ وشايان پيروى وعمل آمده ، ونيز در