« آنرا كه حساب پاك است ، از محاسبه چه باك است » ولذا انسان محقّق ودقيق بايد پيش از اينكه بحسابش برسند ، خود بحساب خويش رسيده وبسنجيدن اعمال مرتكبهاش بپردازد ؛ امّا با اينهمه در رستاخيز هم بحساب أو خواهند پرداخت ومحاسبهء شخص بافعال وكردار نيك وبد خود ؛ مانع رسيدگى اخروى به اعمالش در ميزان عدل وقضاء الهى نخواهد شد ، ولذا فيض كاشاني در تفسير خود فرمايد : « فيهما دلالة على أنّ لكلّ إنسان أن يفرغ من حسابه ووزن عمله في دار الدّنيا ، بحيث لا يحتاج إليهما في الآخرة وهو كذلك عند أولى الألباب » يعنى در محاسبه ووزن كردن نيك وبد اعمال آدمي بوسيلهء خودش در همين عالم دلالتى است بر اينكه أو از رسيدگى بحساب خود فارغ آمده ، بدانگونه كه نيازى برسيدگى ومحاسبه وتوزين اعمالش در آخرت ندارد ودارندگان خرد بجز اين انجام نميدهند . امّا أستاذ حكيم ومتألّه عظيم مرحوم سيّد محمّد كاظم عصّار تهرانى با نقل قول فيض كاشاني ، گويد : « غرض مرحوم فيض از اين كلام مفهوم نگرديد ومعلوم نشد كه ، از كجاى خبر مزبور دانسته ميشود كه در آخرت محتاج بحساب نيست ، يا براي چنين شخصي حساب مقرّر نيست » . آنگاه مرحوم عصّار بكريمهء قرآني :
اقْرَأْ كِتابَكَ ، كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً
استشهاد كرده كه « بايد هركسى حساب خود را بكند ، نه اينكه حساب ندارد » كه البتّه عبارات فيض در اينكه : « بحيث لا يحتاج إليهما في الآخرة » بمعناى مقرّر نبودن حساب براي شخص محاسب اعمال خود ؛ در آخرت نيست ، ومعلوم نگرديد كه آية اللّه عصّار تهرانى ، معنى عدم محاسبهء اخروى را از كجاى عبارت مرحوم فيض كاشاني استنباط كرده است ؛ در حاليكه فيض گفته است كه انسان بايد در دنيا چنان عمل كند وآنسان بمحاسبهء افعال وكردار خود پردازد كه براي خود أو نيازى بحساب در آخرت نباشد ، ويا اگر در قيامت بحساب اعمالش رسيدند ؛ نگران وناراحت نبوده وبداند كه در قسطاس الهى وميزان عدل ، خلافي وجود ندارد ؛ ودر محاسبه تخلّفى نخواهد بود . بنابراين ؛ اشكال وارد از ناحيّهء آية اللّه عصّار بفيض كاشاني وارد نبوده ومعنى عبارت مرحوم فيض اينستكه شخص حسابگر دنيوي كه اعمال خود را در ترازوى دقيق وميزان صحيح توزين ميكند ، باكى از محاسبهء در آخرت ندارد ؛ نه اينكه براي وى محاسبهاى در آخرت نميباشد وجملهء تفسير فيض بدينكه « لا يحتاج إليهما في الآخرة » بمعناى نبودن حسابي در آخرت نيست ؛ ودر نتيجة اشكال مزبور بر عبارت فيض وايراد بدان بهيچوجه وارد نبوده وچنين دريافتى از جملهء فوق صحيح نيست ؛
و