شد ؛ زيرا گونهاى از اتّحاد بين ظاهر ومظهر برقرار است كه هرگز خللپذير نبوده ودر حقيقت ؛ افعال آدمي مظاهر أو محسوبند ولذا از احكام ولوازم وخصايص ونتايج شخص وى برخوردار ميباشند . امّا نكتهء مهمّ در اينستكه جنّ وانس بپاداش اعمال خود ميرسند ؛ ليكن مدار أمر بر انسان است كه محلّ تفصيل حكم بوده وافعال أو يا بقصد مصلحتى نيست كه در اينصورت موسوم بلغو وعبث ميباشد ، ويا مقصودى از انجام عمل يا فعل خود دارد ؛ ولى نفس الامر آن غير از مقصود حقّانى است ؛ ويا فعل وى متعلّق بأمري داراى غايت بوده ودر اينحال يا امر ياد شده حقّ است ويا از ناحيّهء حقّ بوده ودر اينصورت مجازات وپاداش اعمال وى با حضرت حقتعالى ميباشد ؛ وبديهي است كه اين پاداش برحسب عنايت حقّ به بندهاش وعلم اين بنده بپروردگار خود بتناسب اعتقاد وى ونيز حضور عبد در حين انجام فعل با خداوند تعالى از حيث علم واعتقاد بوده وخلوص اعمال أو طبق نيّات ومعتقدات پاك وى ، شرط در نحوهء پاداش وجزاء اعمالش ميباشد ؛ وآنچه از حقّ به بندهاش تعلّق يابد در چهار مقام خوف وتقوى ورجاء وحسن ظنّ بخداوند است ، وبهمين دليل حضرت حقّ - سبحانه وتعالى - فرمايد : أنا عند ظن عبدي بي والبتّه مقامات مزبور تابع محبّت الهى است وبايد باعث بر صدور فعل ، همان حكم حبّى حقّ باشد كه متعلّق اعتباراتى در طلب يا دفع امر ويا جلب موافق ويا حصول به آرزو واميد ويا عصمت از گناه غير از اينهاست ، وبايد دانستكه نتيجهء نيك ومطلوب يا بد ومورد نفرت ؛ تابع احكام وصفات غالب بر فاعل در حين انجام هر فعل بوده ونتيجهء هر قسمي از افعال وأعمال ، تابع حكم امر نخست وموجب وباعث بر صدور فعل وحكم موطن ونشئه ونقص وتمام وبجز اينها ميباشد .
لطيفهء سوّم
- براي هر فعلى كه از انسان صادر ميگردد ؛ در هر آسمان وعوالم برين صورتي است كه آن صورت در حين تعيّن فعل مزبور در اينعالم تشخّص يافته وروح آنصورت همان علم فاعل وحضور أو برحسب قصد وى در حال انجام فعل ميباشد ؛ وبهمين دليل بقاء آن به امداد حقّ ، از حيث ربوبيّت اسمى از أسماء اللّه است كه فاعل در حين انجام فعل مظهر آن بوده واسم مزبور ربّ فاعل ميباشد وهر فعلى در حال تعيّن از فاعل ، از مرتبهء صفت غالب وظاهر الحكم بر فاعل تجاوز نخواهد كرد وشرط لازم در تعدّى افعال حسنه وحكم آن ؛ از دنيا به آخرت دو أمر است كه هردو در باب مجازات ودوام صور افعال در عوالم برين ، از حيث نتايج آنها ، دو أصل قابل اهميّت ميباشد : يكى