تمام نائل مىآيد ؛ وخداوند تعالى در هردو قيامت كبرى وصغرى نداى :
« لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ »
سر ميدهد وخود از زبان اسم الأحد وجميع أسماء ومظاهر ديگر آنان پاسخ ميدهد :
« لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ »
بنابراين ، حاكميّت أو بر كلّ كشور هستى ومملكت وجود بيش از حدّ تصرّف وقلمرو مالك بوده وبهمين دليل قرائت ملك راجح بر مالك است .
4 - چون هر تأليف وتركيبي در عالم وجود ، ظلّ تركيبات ونسبتهاى تأليفى أسماء وصفات الهى محسوبند ، ولذا در هر تركيب وتأليفى ، رازي عظيم وسرّى فخيم مستتر است كه عقل انساني از ادراك آن عاجز ميباشد ؛ ولذا در تأليف وتركيب قرآن حكيم نيز همين غرض منظور گرديده وچون در مجموعهء هستى ، فاتحه با خاتمهء آن از وحدتي حقّه بهرهمند بوده وبصدق كريمهء :
« هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ »
آغاز وفرجام آن يكى است ؛ بنابراين ، چون خاتمهء كتاب تدوينى هم مطابق كتاب تكوين ، باسم ملك در كريمهء :
« قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ، مَلِكِ النَّاسِ ، إِلهِ النَّاسِ »
نازل است ؛ پس فاتحهء آن نيز در فاتحة الكتاب ؛ ملك بوده وبايد اسم مذكور در كريمهء ملك يوم الدين مرجّح بر مالك باشد كه اين خصيصهء عظمى را فاقد است ؛ وبالنّتيجه توافق وتناسب دو أفق اوّليت يا فاتحه وآخريّت يا خاتمه با اسم مالك درست درنيامده وتنها با ملك صحيح است .
5 - عنوان ملك بر مالك برترى وترفّع دارد ، واين معنى از آثار حرف البسط بوده وحال آنكه عنوان مالك از خصيصهء حرف القبض برخوردار است وبتعبير ديگر عنوان ملكيّت از اجزاء حرف الرّوح ومالكيّت از حروف آدميّت بوده وبديهي است كه حرف الرّوح وثمرات آن ، مقدّم بر حرف الآدميّه ونتايج آنست ، وبالمآل ملك در كريمهء مورد بحث بر مالك ترجيح دارد . البتّه أستاذ بزرگوار عصّار ، برخى از اين ادّله را از كتاب « اعجاز البيان » شيخ صدر الدّين قونوى گرفته است ودر مقام پاسخگويى به ادّلهء پنجگانه حكيم متألّه آية اللّه عصّار تهرانى ، ميتوان بموارد نقض واشكال آنها بطور اشاره وبنحو اجمال گفت :
1 - در اينكه يكى از معاني ربّ مالك است شكّى نيست ؛ امّا با انزال كريمهء
« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ »
هيچگونه تكرارى حاصل نمىآيد ، تا معتقد بدان شده وبا استناد به لا تكرار في التجلّى ؛ در مقام قبول ملك بجاى مالك برآمده وآنرا در قرائت برگزينيم ؛ زيرا در آيهء مورد تفسير ، ألفاظ وكلمات آن تكرار نگرديده ، واضافه اينكه براي ربّ ، بيش از هفده معنى آمده كه يكى از آنها مالك است ؛ وبا توجّه به اضافهء ربّ بعالمين ؛ ربّ بمعنى