تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 689

مساهمون:

ص٦٨٩
نعوت جمالى وجلالي يا تنزيهي ميباشد . كرّوبيان وشيفتگان ذات حقّ كه داراى هيمانى خارج از حدّ توصيف بوده وآنچنان مستغرق ذات حقّند كه از وجود خويش هم خبري ندارند ؛ وپس از حمد ذاتي حقّ نسبت بخود ؛ بايد حمد اين ملائكة را از كاملترين وأفضل محامد درشمار آورد ، وبهمين ملاحظه آنانرا فرشتگان ملأ أعلى دانسته‌اند ، وبعضي از عرفاء اين ملائك را صادر نخست دانند ، كه با توجّه بصادر اوّل بودن عقل وروح أعظم ، متعدّد بودن وجود اين ملائك با قاعدهء « الواحد لا يصدر عنه الّا الواحد » سازگار نبوده وبتعبير ديگر يا بايد بمضمون ومفادّ قاعدهء الواحد معتقد بود ويا صادر اوّل بودن اين ملائك ، ويا بشقّ سوّمى عقيدة داشت ؛ بدين تعبير كه صادر اوّل ، همان روح أعظم است كه عقل اوّل وملائك شيفتهء ذات ، مظاهر أمرى آن محسوبند ؛ واينان مجالي ونمودهاى صوري آن حقيقت واحد يا صادر اوّل ميباشند . حمد روح أعظم وعقل اوّل يا حقيقت محمّدى نيز از سنخ حمد فرشتگان مهيّم وكرّوبى بوده واز أعظم محامد است ؛ والبتّه اين حمد بلحاظ عموم حمد حقيقت محمّدى است ، وگرنه در شأن حمد مخصوص آنحضرت در مقام
« دَنا فَتَدَلَّى ، فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى »
بايد گفت كه حمد هيچ موجود ومخلوقى بجز حمد ذاتي حقّ بر نفس أقدس والوهيّت خود ، بحدود آن هم نزديك نميشود ؛ چه رسد كه با آن همگامى ومساوقت كند ؛ وهمچنين است حمد أئمّهء معصومين - عليهم صلوات المصلّين إلى قيام يوم الدّين - كه ذكر خصايص هريك ، به اطناب در كلام خواهد انجاميد واين وجيزه را مجال آن نيست وبالأخصّ حمد حضرت ولىّ عصر وقائم موعود آل محمّد ( ص ) كه از حدود توصيف خارج بوده ودر كمال تفصيل ميباشد ؛ وبا اندك التفاتى ميتوان دريافت كه محامد اين أعاظم شيعه - لا زال راياتهم مهتزّه - از ميزان ادراك وفهم غير معصوم بيرون وبركنار بوده وبويژه كه با قواعد وأصول فلسفي وحكمي هم بحقيقت آنها نميتوان نائل آمد ؛ زيرا در اهميّت وعظمت هر حمدى ، بايد بمرتبهء قرب ومقام حامد انديشيد ، والبتّه نوع حمد وثناء هريك از معصومين شيعه ( ع ) با ديگرى متفاوت بوده ودر اجمال وتفصيل هم با يكديگر مختلف ميباشند ؛ چنانكه شيخ محدّث فخر الدّين طريحى در « مجمع البحرين » خود از حضرت امام بحقّ ناطق ، جعفر بن محمّد الصّادق ( ع ) ، نقل كرده است كه : تعداد هيچ‌چيز ، از فرشتگان الهى زيادتر نيست ؛ وخداوند تعالى در هرروز هفتاد هزار فرشتهء بزمين گسيل ميكند تا بطواف خانهء كعبه
تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 689 | غلامحسين رضانژاد