تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 87

مساهمون:

ص٨٧
« نفى الحدث وإقامة الأزل » وابن عربى ، امام ائمّة العرفان فرمايد : « سبحان من أظهر الأشياء وهو عينها » ودر اين عبارت تنبيهي است بر اينكه حضرت حقتعالى عين هر شيئى است ونفس الأمر بودن آن شيئى بهمين استناد بوده وظهور حضرت حقّ باسم الظّاهر در ملابس أشياء مورد ترديد هيچ موحّدى راستين نميباشد ؛ ودر عين أشياء بودن ، حقيقت أو غير از أشياء بوده وبتعبير ديگر جمع حقّ وأشياء ، جمع فيه است نه معي كه عرضى در شمار مىآيد ؛ ولذا در أشياء بودن أو بممازجت نيست وغير از أشياء بودنش هم بمفارقت نميباشد ؛ وبقول پير توحيد شيخ محيى الدّين بن عربى :
فإن قلت بالتّنزيه كنت مقيّدا * وإن قلت بالتّشبيه كنت محدّدا
پس چهار تشبيه وتنزيه در كريمهء قرآني :
« لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ »
موجود است ؛ يك تنزيه در ليس كمثله ، وتنزيه ديگر در سميع وبصير بودن حقّ بعنوان دو اسم از أسماء اللّه كه عين ذاتند وذات أو منزّه از هر شائبه تشبيه ميباشد ، ويك تشبيه در كمثله كه همانندى ومثال بودن ذات أو با موجودات خلقي است ، وتشبيه ديگر در داشتن مطلق سمع وبصر است كه هر حيواني هم واجد آن بوده ودر عين مشبّه بودن منزّه ودر عين تنزيه ، مشبّه ميباشد . محيى المعرفة والدّين ابن عربى در باب چهارصد ونود ونه از كتاب « فتوحات مكّيه » در مورد كاف كمثله گويد : « وقتا على زيادة الكاف ووقتا على كونها صفة لفرض المثل وهو مذهبنا » پس اختيار شيخ اينستكه كاف زائد نبوده وصفتي است براي فرض مثل ذات حقتعالى .

بخش سوّم - در تفسير حَتَّى نَعْلَمَ

: أصل كريمهء موردنظر كه بسيارى از محقّقان والامقام وعارفان اسرار الهى بدان دست نيافته‌اند اينست :
وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمالَكُمْ ، وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِينَ وَنَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ
يعنى خداوند بهمهء كارها واعمال مصنوع شما داناست ؛ والبتّه شما را در مقام امتحان مخاطب قرار داد ، تا اوّلا دوگانگى سائل ومسؤول معلوم گردد وثانيا حقيقت آنچه را عيسويان دربارهء الوهيّت أو ومادرش ميگويند ، از زبان خود حضرت عيسى بشنوند ؛ با توجّه بدينكه حقيقت وجود داراى وحدت وبساطت محضه بوده واز دوگانگى امتناع دارد ؛ وثالثا مهمّتر از همه اينكه خداوند تعالى نفس وذات خود را در مرتبه‌اى قرار ميدهد كه علم به آفريدگان خود را از آنها اخذ ميكند ، با اينكه علم أو عين ذاتش بوده وسابق بر وجود مخاطب ميباشد ؛ وحضرت عيسى نيز ناگزير برعايت أدب در پاسخگويى پرداخته وبر وجه كمال
تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 87 | غلامحسين رضانژاد