فصل چهارم موارد ونحوهء كاربرد حكمت در تفسير قرآن
اين فصل را بلحاظ وسعت دامنه وگسترده بودن مبحث ، به بخشهايى مختلف تقسيم كرده ودر هر بخش بنحوهء استدلال عقلي وموازين وقواعد ومباني آن پرداخته وسرانجام با استفاده از كاربرد حكمت ؛ بتفسير برخى از آيات قرآني مبادرت مىكنيم .
بخش اوّل - در الهيّات بمعنى اخصّ قرآن :
در كريمهء قرآني نازل است :
شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلائِكَةُ وَأُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
ونيز در سورهء بقره فرمايد :
« وَإِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ ، لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ »
ودر سورهء آل عمران آمده است :
« وَما مِنْ إِلهٍ إِلَّا اللَّهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ »
وبسيارى از آيات ديگر در همين مفهوم ومعنى در قرآن حكيم نازل است كه حاكى از الهيّات بمعنى أخصّ قرآن وكتاب الهى بوده وجز با مباني وأصول حكمت يماني نميتوان بتفسير يا تأويل آنها پرداخت ؛ بويژه كه خداوند در اينگونه آيات خود را بصفت ذاتي حكيم شناسانده ، وبهمين دليل بايد در فهم وشناخت حضرت حقتعالى بدين صفت عظيم از علم حكمت استفاده كرد ، ودر صورتيكه اين علم منتهى بمرتبهء شهود وتعليم الهى گردد ، انسان بأعلى مرتبه ودرجهء علم نائل آمده است ، واگر بدان مرتبه نرسد ، حدّاقل ميتواند ذات حقّ اوّل را با مباني وقواعد علم كلّى وتمهيدات خردمندانه وعقلي اثبات كرده وهر منكري از تابعان هر نبىّ ورسول وكتابي را بحقيقت وحدت حقّ واقف كرده ومباني ايمانى أو را تقويت نمايد ومقدّمات وزمينهء اعتقادي ويرا بذات حقّ وسپس به أسماء وصفات وافعال وآثارش بكمال رسانده وبدين اللّه ورسول خاتم أو ( ص ) رهنمونى كند ؛
و