شده است ، واسم اللّه جز براي ذات حقتعالى بر هيچ بتي اطلاق نگرديده است ؛ امّا عكس اين مورد در قرآن حكيم بكار رفته ودر آياتي بسيار كلمهء إله بمعناى اللّه بكار رفته است مانند اين كريمه قرآني :
إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ *
يعنى معبود شما ، اللّه ويا خدايى واحد است ، كه در سنخ الوهيّت تعدّدى نمىپذيرد ؛ ودر آيهء ديگر مانند :
أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً
ومهمّتر از اين آيهء
« فَإِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ »
كه در كرائم الهى مزبور إله بمعناى بتها بكار نرفته ومفيد معنى اللّه ميباشند .
ثالثا - مجازى نبودن تسميهء اله براي بتها وأصنام ، وتثنيهء آن به إلاهه وجمع به آلهة ، وحقيقت بودن آن در نامگذارى از حيث اينستكه : بتها وأوثان ، چه طبيعي وچه مصنوع دست وانديشهء بشر ، جملگى مظاهر حقّند ، وحضرت حقّ در جملهء صور كائنه ، اعمّ از سماوي وارضى ومرسل ومادّى ، در تحت حكومت اسم مصوّر ظهور داشته وجميع مجالي مزبور ، از مظاهر حضرت واهب الصّورند ، واز جملهء آنها أوثان وأصنام وبتهاى مورد پرستش طوايف وملل مختلفه ؛ ولذا پرستش يا حفظ ومواظبت ويا عبادت أصنام بلحاظ مظهريّت آنها از ظهور وتجلّى اسم مصوّر وواهب الصّور عين نيايش وتسبيح حضرت حقتعالى است ؛ ليكن از وجه خاصّى كه مربوط ومتعلّق بهمان مظهر يا مجلى است ؛ حال ، چه بتپرست واقف بدين حقيقت باشد وچه نباشد ، زيرا عابدان أصنام ، ندانسته خدا را مىپرستند ، كه اگر با علم مىپرستيدند ، جز بوجه مطلق وغايت كلّ وجوه نيايش نميكردند ؛ بنابراين ، اشكال وارد بر بتپرست اينست كه مظهر ومجلى را بجاى ظاهر ومتجلّى در آنها پرستش نموده ونميداند كه أو از وجهي - يا همين منظر ومظهر - خداى واجب الوجود ويكتا - را نيايش كرده است ونه في الحقيقة مظاهر وصور ظهورى حضرت حقّ را ؛ وحتّى از همين حيث نيز مشمول حديث نبوي ( ص ) : « كلّ ميسّر لما خلق له » بوده ؛ ولى بهروجه عابدان أصنام وأوثان هم خداپرستند ، ليكن از وجه مظهريّت أوثان وأصنام مزبور ونه از حيث حقيقت حقّه ووحدانيّت مطلقه ووجوب وجود ذات حقتعالى كه مبدء ومبدع كلّ وجود بوده وكلّ الوجود وكلّه الوجود است ؛ وبدين دليل در كرائم الهى مورد مذمّت قرار گرفتهاند وخداوند متعال به استفهامى انكارى از آنان پرسيده است :
« أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ ، أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ ؟ »
ودر حقيقت آنان در ضمير وباطن وجود خود ، خداپرست بوده ونيايشگر حقّند ؛ ليكن در مقام تطبيق معنى ومفهوم خداوند ، با مصداق آن ، گرفتار غلط وخطا گرديده وبا اينكه از حيث مفهوم ودر