تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 402

مساهمون:

ص٤٠٢
آنها را دائم الحكم بديمومت حضرت حقّ مىنامند ؛ وهر موجودى كه در تحت حكومت زمان ومكان وحتّى دهر نباشد ، از همين ديمومت برخوردار بوده وبعض ديگر از أسماء أزل الآزالى نبوده ، ولى أبد الآبادى ميباشند ، مانند أسماء حاكم بر آخرت كه اگرچه أبدى الحكم محسوبند ؛ ليكن ازلىّ الحكم نبوده ومنقطع از ازلند ؛ وبعبارت ديگر حيطهء آنها در آخر الزّمان ودر آغاز نشئه اخروى ميباشد ، پس ظهور آنها از انقطاع عمر دنيا وابتداء آخرت است ؛ وبعض ديگر از أسماء الهى از أزل منقطع الحكم بوده واثرشان متناهي است ، نظير أسماء حاكمه بر موجوداتيكه داخل در تحت احكام زمان ونشئه دنيا هستند ؛ كه برحسب ظهور نه ازليند ونه أبدى ، اگرچه تأثيرات ونتايج آنها برطبق احكام آخرت ، أبدى است . بطور كلّى هر موجودى از مخلوقات سماوي وارضى ودنيوي واخروى داراى ظهور ونمود وپديده‌ايست كه نسبت باقتضاء وخصيصهء ذاتي خود ؛ داراىحكم واثر ودولت وشأن ودرجه ومرتبه‌اى است ، ولذا در تحت اسمى كه از حيث حيطه وشمول تمامتر است واقع بوده واين حقيقت بر كلّ اجزاء مجموعهء عوالم حكومت داشته واز جماد ونبات وحيوان گرفته تا انسانهاى والا وعاليرتبه وفرشتگان أعلى وأسفل ، هريك مظهر اسمى از أسماء اللّه بوده ودر دولت خاصّ آن اسم تحقّق نفس الامرى يافته واعلام وجود ميكنند ؛ وجميع أشياء موجود در خارج از حيث همين وجود عيني خود ، در دولت أبد مدّت اسم الظّاهر واقع بوده ، چنانكه بلحاظ بطون وحقيقت خود نيز ، مظهر اسم الباطن محسوبند ، ولذا أعيان ثابته هم كه در علم الهى بلحاظ باطني عين أسماء اللّه ميباشند ، در عالم خارج نيز كه بصورت طبايع وأعيان موجوده ظهور دارند ؛ مظهر اسم الظاهر بوده وهر حقيقت خارجي اعمّ از جنس ونوع وأنواع كلّيات ديگر تا افراد هر نوعي ، از حكم مزبور بركنار وخارج نخواهند بود ؛ وبا توجّه باتّحاد ظاهر با مظهر در خارج وتغاير آنها باعتبار عقل ؛ هر موجودى با عوارض خارجي خود مظهر عيني از أعيان ثابته ميباشد ، بدانگونه كه نفس أعيان ثابته در علم حضرت حقّ نيز مظاهر اسمائند وأسماء هم عبارتند از ذات حقتعالى باعتبار تعيّن در صفتي معيّن ؛ وبهمين دليل هيچ پديده وموجودى از دولت وحكومت أسماء اللّه بيرون وبركنار نمىماند ؛ وأسماء مزبور نيز صوري معقول از حيث تجلّى ذاتند ، كه معلوم در علم حقّ بوده وچون در مرتبهء تجلّى عين ذات ميباشند ، وهريكرا تعيّنى خاصّ ونسبتي معيّن است ؛ به أعيان ثابت در ذات