بيشتر ميگردد وبرعكس اگر حرارت آن كم شود ، اين كمي ، نتيجهء كم بودن ورو بسردى رفتن آتش يا فروكش كردن شعله ميباشد ، كه : المعلول والعلّة يتشار كان في الحدّ والبرهان .
نكتهء بسيار مهمّ اينستكه اگرچه تبدّلات وتغيّرات مراتب ودرجات صورت جوهري بهيچوجه بر يك حالت وبطور يكنواخت باقي نميمانند ؛ ولى آن حقيقتي كه اين مراتب مختلفه ومتبدّله ، ظهورات آن حقيقتند ، از آغاز حركت اشتدادى وجوهري ، تا نهايت آن ، باقي وپايدار مانده وتغييرى در حقيقت آن حادث نميگردد ؛ تا از طبيعت نوعي وحقيقت نخستين خود دگرگون شده وبحقيقتى ديگر مبدّل گردد ؛ مانند انسان كه از آغاز تولّد تا كمال شيخوخت از حقيقت انسان بودن خود خارج نشده ونوع خود را از دست نميدهد ، تا في المثل بصورت يا حقيقت فرشته يا جنّ درآيد ويا حيواني چهارپا گردد ، ولذا حكم شرع نيز اگر در جوانى بدو تعلّق گرفته ، مانند قصاص واجراء حدود وديات ، وحكم مزبور در حقّ أو جارى نشده است ؛ در پيرى أو نيز قابل اجراء بوده وكسى نميتواند بدين عذر متعذّر گردد كه آن جوان تحوّل وتبدّل بسيارى يافته وديگر در حالت پيرى فاقد آن حقيقت گرديده است ؛ ولذا حكم شرعي در خصوص اين پير قابل اجراء نيست ؛ زيرا اگرچه از جوانى تا پيرى از مراتبى بىشمار ودرجاتى بسيار عبور كرده وهزاران بار متغيّر ومتحوّل گرديده است ؛ امّا حقيقت واحد در كلّ مراتب مزبور را كه همان شخص انسان بودن است از دست نداده وبهمين ملاحظه تغييرات در عوارض كه بتغييرات در جوهرش انجاميده است ؛ موجب تغيير حقيقت ووحدت شخصيّه ونوعيّهء آن جوان نشده وانسانيّت أو على كلّ حال برقرار وباقي است ، وشخص أو همانست كه بود ؛ امّا اين شخصيّت ؛ واجد جميع أطوار كمالى ودرجات تحوّلى ومراتب اشتدادى در همان حقيقت انسانيّت اوست ؛ وبا اين برهان ، ديگر مجالي براي پذيرفتن اشكال شيخ الرّئيس وتابعان أو در مسئلهء عدم بقاء موضوع در حركت جوهري باقي نميماند ورأى ملّاصدرا در صدر آراء جايگزين است .
دوّم - حركت حبّى وعشقى ، در سير صعودى وظهور حقّ باسم ودود .
چنانكه تفسير وشرح معاني اللّه وريشهء لغت آن در باب دوّم اين كتاب گفته خواهد آمد ؛ كلمهء اللّه بنظر برخى از محقّقان مشتقّ از وله بوده ووله بمعناى عشق ومحبّت است ؛ امّا بنحو شديد ؛ ووجه تسميهء اللّه از وله اينست كه طبق كريمهء الهى :
« وَالَّذِينَ