تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 326

مساهمون:

ص٣٢٦
ذات حقّ در آن بوده است ؛ حضرت حقتعالى عين مقتضيات ودرخواست آنرا در فيض أقدس بتعيّن قدسي وبحكم أسماء باطن واوّل بدو داده است ، عينا همانرا نيز در تجلّى وظهور باسم آخر وظاهر هم بدان عين ثابت خواهد داد ، وبهمين دليل فيض مقدّس را عرفاء ، عين مرتبهء خارجيّت وتجلّيات أسمائي وظهور استعدادات أعيان دانسته‌اند ؛ وبرحسب همين تجلّى أسمائي است كه جميع موجودات از درّة البيضاء تا ذرّهء هبا ، واز عقل اوّل ووجود منبسط بر ماهيات كلّى وجزئي ؛ تا هيولاى أولى در عالم ملك وشهادت ، بمقتضاى درخواست خود ، يعنى خروج عيني در عوالم ظهورى تحقّق يافته وطبق استعدادهاى خود در مرتبهء فيض أقدس وفيض مقدّس بكمال جلاء واستجلاء يا ظهور ذات در تعيّنات علمي وعيني ميرسند . تحقّق فيض مقدّس ، يا واحديّت أسمائي وصفاتى در جلوهء ظهورى از ذات حقتعالى بوده وبرحسب اقتضاء وحكومت اسم الآخر والظّاهر ، بوجود منبسط بر ماهيات أمرى وخلقي پايان مىيابد ؛ ليكن در همين مرتبه نيز حقّ مخلوق به يا عقل اوّل وجوهرهء نخستين ووجود منبسط پديدار ميگردد كه بتحقيق خمير مايهء عوالم أمرى وخلقي ديگر است ؛ واز سعة وحيطهء بسيارى برخوردار ميباشد ؛ ولذا نخستين ظهور عقل اوّل بر نفس كلّى است ، ولذا نفس كلّى در حاقّ وحقيقت وجودي نور منبسط وعقل اوّل مندرج بوده ودر ظهور از باطن عقل اوّل ، عالم كبير را برحسب مراتب وجودي هر موجودى در آن تحقّق ميدهد ، واز محيط فلك أعلى تا تحت الثّرى مشمول سريان وجودي همين نفس كلّى ميباشد ، كه حكماء وبرخى از عرفاء از عقل اوّل بحقيقت محمّدى در مرتبهء اتّصال وحيانى بجمعيّت قرآني ونزول حقيقت قرآن بمعناى انزال ، طبق كريمهء :
« إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ »
تعبير كرده‌اند والبتّه معلوم است كه قرآن در مرتبهء انزال ، غير از فرقان در مرتبهء تنزيل است ؛ زيرا در اوّل ، مرتبهء اجمال وجمعى معتبر بوده ، ودر دوّم ، مرتبهء تفصيل وفرقى ؛ وتسميهء كلام اللّه بقرآن ، يعنى قرء أي جمع ؛ وأجمل ؛ وفرقان يعنى فرق وتفصيل كه نفس آن مقتضى تفرّق در احكام وفروع است ؛ ودر همين مرتبهء فرقى است كه بواسطهء روح الأمين يا جبرئيل كه فرشته وحى است ، از حقيقت أخفائى محمّدى بر زبان يا ذكر أو جارى ميشود ؛ وحامل اين امانت ، يعنى روح الأمين حقيقت فرقانى را از ذكر بذكر يا از مرتبهء اخفى بر زبان رسول خدا مىآورد ، وگاهى چندين بار در هر روز نفس نفيس احمدى ( ص ) را به آياتي از قرآن تشريف ميداد ؛ بطوريكه گاهى