تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 317

مساهمون:

ص٣١٧
حجابهاى آن اسم واحد ومكنون يا باطن ذات حقتعالى بوده ، كه در باب ديگر اين تفسير در فصول مربوط بدين أسماء مورد تحقيق قرار خواهند گرفت ، وامّا از وصف : « مستتر غيرمستور » براي آن اسم مستأثر ومكنون ، بايد دانستكه آن اسم از حواس ظاهر وباطني انسان مستور است ؛ وامّا مراد از غيرمستور اينستكه از فرط ظهور مستور مانده ؛ ليكن در قلوب رسول أكرم وائمّهء معصومين - سلام اللّه عليهم أجمعين - ظاهر است ومصداق اين بيت حكيم سبزوارى در منظومهء فاخرهء حكمت اوست كه :
يا من هو اختفى ، لفرط نوره * الظّاهر الباطن ، في ظهوره
يعنى اى كسيكه از فرط نور وظهور خود ، از ديدگان أخفش مخلوقات خود در غايت خفايى ، وظاهري ميباشى كه از كمال ظهور ، در اختفاء وباطني . اين مؤلّف ومفسّر فقير ، همين معنى را در قصيده‌اى چنين سروده‌ام :
يا من بطون ذاتك في غاية الظّهور * يا من جهار وجهك في منتهى الخفاء
ومراد از جملهء دعاء جوشن كبير « وحجب واحدا منها » عدم علم ممكنات ، حتّى أنبياء ورسل عليهم السّلام ، بحقيقت آن اسم است كه مكنون ومخزون يا مستأثر از نفس حقتعالى ميباشد ؛ وامّا چهار ركن اسم باطن ومكنون حقّ ميتواند در اسم الأسمى آن ، همين حروف أربعة باشد كه در اللّه ورحمان ورحيم نيز چهارند ؛ وهم امكان دارد كه مراد از آنها وجود منبسط بر ماهيّات أشياء كائنه باشد ، كه عبارتند از تجلّى وصنع ورحمت واسعه وفعلى حقّ ، در جبروت وملكوت وناسوت ونفس همين تجلّى ، بدون اضافهء بدانها ، كه چهار ركن آن اسم مستأثر ومخزونند ؛ وچون وجود باعتبار تعيّن كمالى خود ، اسمى از أسماء اللّه است ؛ همچنين باعتبار تجلّى فعلى نيز ، اسمى ديگر از أسماء الهى بوده واين اسم مخزون ومستأثر ، عين اختفاء نور حقّ در حجابهاى أسماء أو ، وهم در احتجاب فروغ لا يتناهى ونور أسماء حضرت حقتعالى است ، كه مدّت اختفاء اين نور در نهايت ظهور را « دورهء خلق » ومدّت ظهور نور واستتار حجابهاى أو را به « دورهء حقّ » اصطلاح كرده‌اند ؛ وبرخى نيز اسم مكنون ومستأثر حقّ را همان « تجلّى لاهوتى » يا ظهور در أسماء وصفات أو در مرتبهء واحديّت دانسته‌اند ؛ وسه اسم ظاهر را بتجلّيات حقّ به أسامي اللّه ورحمان ورحيم تعبير نموده‌اند ؛ ومراد از اسم ظاهر هم اينستكه « ذات لها الظّهور » يا « له الظّهور » بنابر اينكه مرجع ضمير اللّه باشد ونه ذات كه مؤنّث لفظي است . امكان دارد كه ظهورات سه‌گانهء اللّه ورحمان ورحيم ؛ عين ظهور اسم مكنون و