علمي وتعقّلى وحكمي وظهورى وبطونى ومعيّت ذاتي با أشياء وقرب بدانها ؛ ليكن بمعناى معلوم عرفى ؛ در صورتيكه بايد دانستكه في الحقيقة تعدّدى موجود نبوده ، بلكه جميع آنها بطور كلّ ، صورتي واحد براي حقيقتي واحد ميباشد ؛ ومثال ديگر مانند اسم المحصى است كه حدّ كل معلومات ومقدار وتعداد آن در علم حقّ بلحاظ ظهور اسم محصى واقع است . سوّم ؛ دلالت تعلّق صفت بمظاهر بنحو اجمالي ؛ مانند صفت يا اسم قهّار ولطيف وسميع وبصير وحىّ وعليم ومريد وقادر ومتكلّم ؛ در صورتيكه مراد از آنها متعلّقات اين أسماء باشد ؛ نظير كريمهء مباركهء :
« أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ » *
وآيهء
« وَاللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » *
ويا دلالت ببعضى داشته باشد ، مانند :
أَنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
و
« هُوَ عَلى جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ »
.
سپس بايد در نظر داشت كه اگر از أسماء اللّه معنى تأثير وايجاد واحياء وإذهاب وإماته وإحياء وتجلّى وكشف وحجاب وسترى مفهوم ومنظور گردد ، آنها را أسماء افعال نامند ؛ ودر اين خصوص نيز چند مسئله موجود است : 1 - شيخ كبير ، قونوى در جدول مندرج در كتاب « انشاء الدّوائر » قهّار ومحصى وقادر ومانند اينها را أسماء صفات ذكر نموده وحال اينكه دو اسم قهّار ومحصى را از أسماء افعال هم دانسته وبلحاظى هم قادر را اسم أعظم واز أسماء افعال معرّفى كرده است ؛ وهمچنين اسم حسيب را در جدول خود از أسماء افعال ورقيب را از أسماء ذات شناخته ؛ در صورتيكه عارف مزبور در شرح حديث خود ، ايندو اسم را از صفاتى دانسته است كه از پردهداران اسم اعظمند ؛ وچگونه ميتوان ايندو تعبير را بهم وفق داد ؟ . 2 - برخى از أسماء افعال نظير تجلّى وحجاب وكشف وستر واذهاب را شيخ كبير - قونوى در كتاب « مفتاح غيب الجمع والوجود » آورده در حاليكه در جدول مندرج در همين كتاب بذكر آنها نپرداخته است ؛ وبطور كلّى بايد گفت هنوز هم ملاك ومعيارهايى براي تشخيص دقيق وتقسيم صحيح أسماء اللّه در دست نيست ؛ وبايد در حفظ حدود وشؤون واقتضاء وحدت وتعلّق آنها بكثرت وتعدّد وملاحظات صفاتى وافعالى أسماء مزبور بغايت اهتمام كوشيد ؛ وگرنه اختلاف آراء وعقايد بزرگان أهل تحقيق در ذاتي يا صفاتى ويا افعالى بودن أسماء اللّه ، ويا اختلاط وتعلّقات وشمول بر فروع آنها موجب گمراهى در أصل توحيد ذاتي وصفاتى وافعالى گرديده وراهى براي نجات از اين تفرقهء علمي وعرفانى در پيش پاى مبتديان وحتّى متوسّطان پديدار نيست .